Greek

Greek

English

English

Turkish

Turkish

Πέμπτη, 2 Απριλίου 2020

Αρχική Σελίδα

Εξειδικευμένη Αναζήτηση Επικοινωνία Αρχική Σελίδα
Στήλες
Επικαιρότητα
Οικονομική Κρίση
Κυπριακό
Κυπριακό Γενικά
Έτος 2004
Έτος 2005
Έτος 2006
Έτος 2007
Έτος 2008
Έτος 2009
Έτος 2010
Η άλλη πλευρά
Έτος 2011
Προεδρία Χριστόφια
Κυπριακό Χριστόφιας
Έτος 2012
Τουρκία
Σχέδιο Ανάν
Πολιτική - Κόμματα
Συνεντεύξεις
Η άλλη πλευρά
ΜΜΕ
Ιστορία
Πρόσωπα
Διάλογοι
Το Δηλητήριο
Περιρρέουσα Ατμόσφαιρα
Συγγραφικό Έργο
Βιογραφικό
Συνδέσεις Links

Αναζήτηση >>

Εξειδικευμένη Αναζήτηση

Alfadi Publications

On-Line Αγορές - On-Line Sales

Από το θρίαμβο της Τιτίνας στο ναυάγιο της Μύρας

Πώς έγινε το ΕΔΑΔ από ελπίδα εφιάλτης


Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) στην υπόθεση Μύρας Ξενίδη - Αρέστη προκάλεσε σοκ στην Κυβέρνηση, αφού ανοίγει το δρόμο για την αναγνώριση της Επιτροπής Αποζημιώσεων ως εσωτερικού ένδικου μέσου. Επειδή η υπόθεση Ξενίδη - Αρέστη είναι πιλοτική θα επηρεάσει άμεσα όλες τις υποθέσεις που εκκρεμούν και ο κίνδυνος να λυθεί το περιουσιακό κατά τον πλέον αρνητικό τρόπο για την ε/κ πλευρά είναι πια ορατός. Πώς φτάσαμε από το θρίαμβο της Τιτίνας στο ναυάγιο της υπόθεσης Ξενίδη; Πώς αυτό το ισχυρό νομικό όπλο που προέκυψε από την υπόθεση Λοϊζίδου τείνει να γίνει μπούμεραγκ με δυσμενείς εξελίξεις στο Κυπριακό;

 

Η Τιτίνα Λοϊζίδου προσέφυγε στο ΕΔΑΔ κατά της Τουρκίας τον Ιούλιο του 1989. Ύστερα από μια δικαστική μάχη που κράτησε έξι ολόκληρα χρόνια, η Τουρκία καταδικάστηκε το Δεκέμβριο του 1996. Στην άρνηση της Τουρκίας να διαπραγματευτεί με τη Λοϊζίδου φιλικό διακανονισμό, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο της επέβαλε τον Αύγουστο του 1998 πρόστιμο 300.000 κυπριακών λιρών για απώλεια χρήσης και τη διέταξε να αποκαταστήσει το δικαίωμα περιουσίας στην παραπονούμενη.

 

Για πέντε χρόνια η Τουρκία αρνείτο πεισματικά να αναγνωρίσει την απόφαση του δικαστηρίου, υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα θα μπορούσε να λυθεί μόνο με μαζικές ανταλλαγές περιουσιών. Τον Ιούνιο του 2003 η νέα κυβέρνηση της Τουρκίας, υπό τον Ταγίπ Ερντογάν, έδειξε σημάδια συνδιαλλαγής. Η Άγκυρα άρχισε να παζαρεύει με το Συμβούλιο της Ευρώπης την πληρωμή της αποζημίωσης με αντάλλαγμα να μην εκδικαστούν άλλες υποθέσεις. Η υπόθεση Λοϊζίδου δηλητηρίαζε τις σχέσεις της Τουρκίας με το Σ.τ.Ε. και ήταν σοβαρό εμπόδιο στην προσπάθεια της χώρας να εναρμονιστεί με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης.

 

Ο κόμπος στο χτένι

 

Στα τέλη του 2003 το Συμβούλιο της Ευρώπης πίεζε ασφυκτικά την Τουρκία να συμμορφωθεί με την απόφαση του ΕΔΑΔ, ενόψει και της προσπάθειας της χώρας να εξασφαλίσει ημερομηνία για την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε.

 

Στις 12 Νοεμβρίου 2003 η επιτροπή αναπληρωτών υπουργών του Σ.τ.Ε. εξέδωσε το τέταρτο ενδιάμεσο καταδικαστικό ψήφισμα κατά της Τουρκίας. Το Σ.τ.Ε. κάλεσε "έντονα την Τουρκία να ξανασκεφθεί τη θέση της και να πληρώσει χωρίς οποιουσδήποτε όρους εντός μια εβδομάδας, δηλαδή μέχρι τις 19 Νοεμβρίου το αργότερο, τη δίκαιη ικανοποίηση που αποφάσισε το Δικαστήριο για την αιτήτρια". Το Σ.τ.Ε. προειδοποιούσε την Τουρκία πως σε αντίθετη περίπτωση θα λάμβανε μέτρα εναντίον της.

 

Η παρέμβαση του Σ.τ.Ε. δεν ήταν άσχετη με τις προσπάθειες για ανανέωση της πρωτοβουλίας του γ.γ των Η.Ε. για λύση του Κυπριακού, εντός του 2004. Η αποφασιστική πίεση στην Τουρκία ήταν μέρος του ευρύτερου πολιτικού σχεδιασμού της Ευρώπης για λύση του Κυπριακού, ένταξη μιας ενωμένης Κύπρου στην Ε.Ε. και παραχώρηση ημερομηνίας στην Τουρκία.

 

Στο πνεύμα αυτού του σχεδιασμού, ο γ.γ. του Σ.τ.Ε. Βάλτερ Σβίμερ, ανέλαβε πρωτοβουλία για κάποιο συμβιβασμό: Η Τουρκία να πληρώσει άμεσα τις αποζημιώσεις και να της δοθεί παράταση μέχρι το τέλος του 2005 για να συμμορφωθεί με την κυρίως απόφαση για την επιστροφή της περιουσίας. Η προσδοκία του Σ.τ.Ε. ήταν πως το 2004 θα επιλυόταν το Κυπριακό και θα δινόταν οριστικό τέλος στην υπόθεση.

 

Λάθος εκτίμηση

 

Η κυπριακή Κυβέρνηση δεν εκτίμησε σωστά τη σκοπιμότητα της κλιμάκωσης της πίεσης κατά της Τουρκίας. Η ανάλυση της Κυβέρνησης ήταν πως είτε η Τουρκία θα εφάρμοζε την απόφαση του ΕΔΑΔ χωρίς κανένα όρο - όπως της υπέδειξε η επιτροπή αναπληρωτών υπουργών ή θα υπόκειτο σε κυρώσεις. Μάλιστα, ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Ιακώβου περιέγραφε στα ραδιόφωνα το είδος των κυρώσεων που ανέμεναν την Τουρκία.

 

Ο Πρόεδρος Παπαδόπουλος πίστευε πως το Σ.τ.Ε. ήταν τελεσίδικα δεσμευμένο από την τέταρτη ενδιάμεση καταδικαστική απόφαση και πως δεν είχε τη δυνατότητα να πράξει διαφορετικά. "Αρμοδιότητα του Συμβουλίου Υπουργών είναι να εποπτεύει την εφαρμογή των αποφάσεων και όχι να εμπλέκεται σε διαπραγματεύσεις και προτάσεις του είδους που ασκούνται τις τελευταίες μέρες", δήλωσε στις 26 Νοεμβρίου. Μια μέρα μετά τη δήλωσή αυτή, στις 27 Νοεμβρίου, πρόβλεψε ότι θα συνεχιστεί η διελκυστίνδα και το παρασκήνιο για πολύ καιρό. "Θα είναι μακρύς ο δρόμος", είπε. Μόλις τέσσερις μέρες αργότερα (2/12/2003) η Τουρκία κατέβαλε τις αποζημιώσεις και της δόθηκε η παράταση μέχρι το τέλος του 2005 για την αποκατάσταση του δικαιώματος περιουσίας στην Τιτίνα Λοϊζίδου.

 

"Όλα ή τίποτα"

 

Ο Τ. Παπαδόπουλος είχε προειδοποιηθεί ότι τα κράτη μέλη ήταν πρόθυμα να διευκολύνουν τη διαδικασία συμμόρφωσης της Τουρκίας και τον προέτρεψαν να διαπραγματευτεί, αλλά αρνήθηκε να συνεργαστεί. Επεξηγώντας τη θέση του, σε συνέντευξή του στον "Π" (21/11/2003), μερικές μέρες πριν γίνει αποδεκτή η φόρμουλα για παράταση της προθεσμίας επιστροφής της περιουσίας στην Τιτίνα το 2005, είπε: "Τίποτα. Εμείς δεν διαπραγματευόμαστε. (...) Θα μείνουμε σ' αυτή τη θέση. Ακόμα κι αν ψήφιζαν όλοι εναντίον μας, ο δικός μας αντιπρόσωπος θα έκανε την ομιλία του υποδεικνύοντας την υποκρισία και την παραβίαση της Σύμβασης και σημειώνοντας ότι εμείς, το ενδιαφερόμενο κράτος, δεν δεχόμαστε να γίνουμε συνεργοί σε αυτή τη διαδικασία. Και μάλιστα να αποχωρήσει...".

 

"Οι δρόμοι μας χωρίζουν"

 

Τελικά, εξελίχθηκαν ακριβώς έτσι τα πράγματα. Όλα τα κράτη ψήφισαν εναντίον της χώρας μας. Ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Κύπρου, Νίκος Αιμιλίου, αποχώρησε για δύο λεπτά από τη συνεδρία και όταν επέστρεψε έκανε μια ομιλία, με τη γραφίδα του Προέδρου, με την οποία ταπείνωνε όλη την Ευρώπη. Κατηγόρησε τις 31 χώρες που ψήφισαν υπέρ της συμβιβαστικής φόρμουλας ότι ενεργούσαν υπό καθοδήγηση και για υποτέλεια προς την Τουρκία:

"Αποφασίσατε υπό την καθοδήγηση δύο αντιπροσωπειών μαζί με την ενεργό ανοχή ορισμένων άλλων χωρών που εμφανίζονται, όταν τους συμφέρει, ως οι προστάτες της εκτέλεσης των αποφάσεων του ΕΔΑΔ και των αρχών του συστήματός μας, δεχόμενοι τις εκβιαστικές μεθόδους της Άγκυρας και ικανοποιώντας τις απαιτήσεις της", είπε στην ομιλία του από την οποία απουσίαζε παντελώς η διπλωματικότητα. Και κατέληξε με το εξής:

"Αυτό αποτελεί μεν το κεκτημένο σας δικαίωμα, αλλά σε αυτό το σημείο οι δρόμοι μας χωρίζουν"!

Πράγματι, το 2004, παρά την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε., οι δρόμοι μας με την Ευρώπη χώρισαν. Αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής απομόνωσης είναι και η αρνητική τροπή που έχει πάρει η υπόθεση των προσφυγών στο ΕΔΑΔ.

 

 

 

Η Τιτίνα είναι μια και δεν μπορεί να υπάρξει άλλη

 

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δεν ενεργεί και δεν αποφασίζει χωρίς πολιτική επιρροή. Όταν το 1996 καταδίκασε την Τουρκία με βαριά ποινή στην υπόθεση Τιτίνας Λοϊζίδου, την τιμώρησε για την αλαζονεία και την προκλητική αδιαλλαξία της στο Κυπριακό. Σήμερα το σκηνικό έχει αλλάξει. Ως αποτέλεσμα των χειρισμών (και όχι απαραίτητα του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος) το ΕΔΑΔ στέλνει το σαφές μήνυμα στην κυπριακή Κυβέρνηση ότι το Κυπριακό δεν μπορεί να λυθεί με νομικά μέσα.

 

Η απόφαση του ΕΔΑΔ για την Τιτίνα δεν υπήρξε ποτέ ανοικτή επιταγή για τους Ελληνοκύπριους. Το δικαστήριο είχε αποφασίσει στις προηγούμενες υποθέσεις για την Κύπρο (Τ. Λοϊζίδου, παρ. 45 και διακρατική προσφυγή, παρ. 89-102) ότι το διεθνές δίκαιο αναγνωρίζει, υπό κάποιες προϋποθέσεις, ότι μπορεί να υπάρχουν εσωτερικά ένδικα στην "ΤΔΒΚ", η αποτελεσματικότητα των οποίων θα εξετάζεται σε κάθε περίπτωση". Όταν η Τουρκία θέλησε να κάνει το συμβιβασμό με το ΕΔΑΔ, τον Ιούνιο του 2003, αξιοποίησε τις πιο πάνω διαπιστώσεις του δικαστηρίου και ίδρυσε την Επιτροπή Αποζημιώσεων.

 

Το ΕΔΑΔ έδειξε τις προθέσεις του, όταν εξέδωσε την απόφασή του για την προδικαστική εξέταση της αποτελεσματικότητας της Επιτροπής Αποζημιώσεων, στην υπόθεση Μύρας Ξενίδη - Αρέστη, τον περασμένο Απρίλιο. Το δικαστήριο αν και έκρινε την επιτροπή μη αποτελεσματική, προέβη σε εισηγήσεις για τις βελτιώσεις που έπρεπε να γίνουν για να πληροί τα κριτήρια του ΕΔΑΔ. Είναι στη βάση αυτών των εισηγήσεων που το καθεστώς στα κατεχόμενα προχώρησε στην τροποποίηση του "νόμου" για τις ε/κ περιουσίες. Ο τουρκικός Τύπος (ειδικά η εφημερίδα "Ζαμάν") είχε τις τελευταίες εβδομάδες αποκαλυπτικές πληροφορίες για συνεχείς διαβουλεύσεις με το Σ.τ.Ε για το ζήτημα της Επιτροπής Αποζημιώσεων.

 

Οι προθέσεις του ΕΔΑΔ έγιναν ακόμη πιο ξεκάθαρες στην επίσης καταδικαστική για την Τουρκία απόφαση στην υπόθεση της δολοφονίας του Πέτρου Κακουλή, που ανακοινώθηκε στις 20 Νοεμβρίου. Στην απόφαση εκείνη αναφέρεται πως "θεραπείες που διατίθενται στην 'ΤΔΒΚ' θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως 'εσωτερικές θεραπείες' του εναγόμενου Κράτους".

 

Συνεπώς, για κάποιον που παρακολουθεί τις εξελίξεις δεν πρέπει να αποτελεί έκπληξη η απόφαση στην υπόθεση Ξενίδη - Αρέστη. Το ίδιο προβλεπτή είναι και η συνέχεια: Το ΕΔΑΔ μπήκε στη λογική της αποδοχής των αρχών του ψευδοκράτους, ως εσωτερικών ένδικων μέσων. Η Επιτροπή Αποζημιώσεων θα κριθεί ξανά σε τρεις μήνες. Ενδεχομένως να μη γίνει αποδεκτή. Όμως είναι βέβαιο ότι θα κριθεί ξανά και ξανά μέχρι το δικαστήριο να αποφασίσει ότι πληροί τα κριτήριά του. Τουτέστιν, η υπόθεση Τιτίνας Λοϊζίδου ήταν μια και μοναδική και δεν μπορεί να υπάρξει δεύτερη, διότι η Ευρώπη θεωρεί το πρόβλημα πολιτικό και όχι απολύτως νομικό, για να το λύσει στις αίθουσες των δικαστηρίων.


Μακάριος Δρουσιώτης

25/12/2005

© Copyright: Μακαριος Δρουσιώτης  |  δημοσιογράφος, συγγραφέας

Πάνω Πίσω Ευκολη Εκτύπωση Εξειδικευμένη Αναζήτηση Επικοινωνία Αρχική Σελίδα