Greek

Greek

English

English

Turkish

Turkish

Πέμπτη, 2 Απριλίου 2020

Αρχική Σελίδα

Εξειδικευμένη Αναζήτηση Επικοινωνία Αρχική Σελίδα
Στήλες
Επικαιρότητα
Οικονομική Κρίση
Κυπριακό
Κυπριακό Γενικά
Έτος 2004
Έτος 2005
Έτος 2006
Έτος 2007
Έτος 2008
Έτος 2009
Έτος 2010
Η άλλη πλευρά
Έτος 2011
Προεδρία Χριστόφια
Κυπριακό Χριστόφιας
Έτος 2012
Τουρκία
Σχέδιο Ανάν
Πολιτική - Κόμματα
Συνεντεύξεις
Η άλλη πλευρά
ΜΜΕ
Ιστορία
Πρόσωπα
Διάλογοι
Το Δηλητήριο
Περιρρέουσα Ατμόσφαιρα
Συγγραφικό Έργο
Βιογραφικό
Συνδέσεις Links

Αναζήτηση >>

Εξειδικευμένη Αναζήτηση

Alfadi Publications

On-Line Αγορές - On-Line Sales

Η Ε.Ε., η Τουρκία, η Κύπρος και οι δρόμοι της ενέργειας

Όταν η Ερατώ απειλεί την Ευρώπη με ασφυξία


Τις παραμονές της υποβολής των προτάσεων από ξένες εταιρείες για την εξερεύνηση των πιθανών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στη θαλάσσια περιοχή της Κύπρου, η υπουργός Εξωτερικών Ερατώ Μαρκουλλή, προειδοποιούσε από το ΡΙΚ ότι "το διαπραγματευτικό κεφάλαιο της Τουρκίας για την ενέργεια δεν θα μπορέσει να ανοιχτεί". Δηλαδή, με αφορμή τις τουρκικές αιτιάσεις για τα πιθανά κυπριακά κοιτάσματα, η Λευκωσία θα ασκήσει το δικαίωμα του βέτο στην έναρξη διαπραγματεύσεων Τουρκίας - Ε.Ε. στον τομέα της ενέργειας.

 

 

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι η δήλωση της Κυπρίας Υπουργού δεν προκάλεσε καμιά αναστάτωση στην Ευρώπη, ούτε καν καταγράφηκε ως προειδοποίηση, γεγονός που υποδηλώνει ότι δεν την πήρε κανείς στα σοβαρά. Ακριβώς έτσι είχε συμβεί πριν από έναν ακριβώς χρόνο, όταν ο προκάτοχος της κ. Μαρκουλλή, Γ. Λιλλήκας, προειδοποιούσε πως η Κύπρος από μόνη της θα διέσωζε την αξιοπρέπεια της Ευρώπης.

 

Πέλαγος άγνοιας

 

Ωστόσο, η προειδοποίηση της Μαρκουλλή με βέτο, ειδικά στο κεφάλαιο της ενέργειας, αποκαλύπτει την παντελή άγνοια της επικεφαλής της κυπριακής διπλωματίας του τι συμβαίνει σήμερα στην Ε.Ε. στον τομέα αυτό: η Τουρκία εξελίσσεται στον πιο σημαντικό ενεργειακό πνεύμονα της Ε.Ε. Μπλοκάρισμα των διαπραγματεύσεων στον τομέα της ενέργειας, ισοδυναμεί με απειλή προς την ίδια την Ευρώπη για ενεργειακή ασφυξία.

 

Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου ο μεγαλύτερος ανταγωνισμός μεταξύ της Ρωσίας και των ΗΠΑ στην Ευρώπη είναι ο τομέας της ενέργειας. Σήμερα η Ρωσία καλύπτει το 50% των αναγκών της Ε.Ε. σε φυσικό αέριο, ενώ η ζήτηση αυξάνεται με ραγδαίους ρυθμούς. Με αφορμή και την απόφαση της Ρωσίας να διακόψει το 2005 την παροχή φυσικού αερίου προς την Ουκρανία που επηρέασε και τη ροή προς την Ευρώπη, οι ΗΠΑ σε συνεργασία με την Ε.Ε. επανασχεδιάζουν τους δρόμους της ενέργειας, με την Τουρκία ν' αναλαμβάνει ρόλο κομβικής χώρας. Ευρωπαϊκές εταιρείες - κολοσσοί επενδύουν στην Τουρκία δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η ίδια η Ε.Ε. επέλεξε την Τουρκία ως τον κύριο στρατηγικό της εταίρο, στην προσπάθεια που καταβάλλεται για την ενεργειακή απεξάρτησή της από τη Ρωσία.

 

Τη στιγμή που η Υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου δήλωνε στο ΡΙΚ ότι θα ασκήσει βέτο στο κεφάλαιο για την ενέργεια, δύο ευρωπαϊκές εταιρείες μεγαθήρια στον τομέα του φυσικού αερίου, η Γερμανική RWE και η Γαλλική Gaz de France, ανταγωνίζονταν για να εξασφαλίσουν μερίδιο στον αγωγό Ναμπούκο, ο οποίος θα αποτελέσει την κύρια ενεργειακή αρτηρία μεταφοράς φυσικού αερίου από την Κασπία και την Κεντρική Ασία στην Ευρώπη. Σύμφωνα με το Ρώυτερς, πιο κοντά σε συμφωνία βρίσκεται η γερμανική RWE, λόγω του αποκλεισμού της Gaz de France, σαν αντίποινα στη στάση Γαλλίας στο αρμενικό ζήτημα. Τον αγωγό διαχειρίζεται η αυστριακή πετρελαϊκή εταιρεία OMV.

 

Ο αγωγός Ναμπούκο, μήκους 3.300 χλμ, θα διαχίσει την Τουρκία από ανατολάς μέχρι δυσμάς, θα περάσει από τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουγγαρία και θα καταλήξει στην Αυστρία, όπου υπάρχει ο μεγαλύτερος σταθμός αναδιανομής φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Ο αγωγός του Ναμπούκο είναι από τα πιο σημαντικά ενεργειακά πρότζεκτ της Ευρώπης και οι μελέτες για την κατασκευή του χρηματοδοτούνται από την Ε.Ε. Εκτιμάται ότι ο αγωγός θα αρχίσει να διακινεί περί τα 30 δις κυβικά μέτρα αερίου από την Κασπία και την Κεντρική Ασία προς την Ευρώπη, το 2011.

 

Σκληρός ανταγωνισμός

 

Η Τουρκία συμμετέχει και στη διακίνηση ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, μέσω του υποθαλάσσιου αγωγού "Blue Stream" (Το Γαλάζιο Ρεύμα). Όμως, πέρα από τη διακίνηση, η Τουρκία διεκδικεί ρυθμιστικό ρόλο και στην προμήθεια. Επιδιώκει να εκμεταλλευτεί τον αγωγό Ναμπούκο, να αγοράζει φυσικό αέριο από γειτονικά κράτη και να το μεταπωλεί στην Ευρώπη σαν προμηθευτής. Εδώ συγκρούονται τα συμφέροντα της τόσο με τη Ρωσία, όσο και με το Αζερμπαϊζαν και τον Ιράν.

 

Η Ρωσία αντέδρασε στους σχεδιασμούς της Ε.Ε. και της Τουρκίας και συμφώνησε με την Ουγγαρία να κατασκευάσουν ένα δεύτερο αγωγό τον "Blue Stream 2", που θα παρακάμπτει την Τουρκία και θα καταλήγει στην Ουγγαρία. Παράλληλα, απηύθυνε πρόσκληση στην Αυστρία, που θα είναι ο κύριος παραλήπτης του φυσικού αερίου από τον αγωγό Ναμπούκο, να συμμετέχουν και αυστριακές εταιρείες στον "Blue Stream 2", στον οποίο συμμετέχουν η ρωσική Γκαζπρόμ και η ιταλική ΕΝΙ. Ακόμη, η Ρωσία προχώρησε στην αγορά αποθεμάτων φυσικού αερίου από πρώην σοβιετικές Δημοκρατίες της Κασπίας και δημιούργησε πρόβλημα βιωσιμότητας στον Ναμπούκο.

 

Άνοιγμα στο Ιράν

 

Το θέμα που συζητείται αυτές τις μέρες σε σχέση με την προμήθεια της Ευρώπης με φυσικό αέριο είναι η συμφωνία στην οποία κατέληξαν η Τουρκία και το Ιράν. Παρά τις αντιδράσεις των ΗΠΑ, η Τουρκία υπέγραψε προκαταρκτική συμφωνία με το Ιράν, για τη μεταφορά 30 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ιρανικού και τουρκμενικού φυσικού αερίου ετησίως στην Ευρώπη.

 

Το Ιράν εξασφάλισε την εμπορία του δικού του αερίου στην Ευρώπη, μέσω του αγωγού Ναμπούκο, χωρίς τη μεσολάβηση της Τουρκίας. Ήδη η ελβετική εταιρεία EGL συμφώνησε με το Ιράν στην αγορά 5,5 δις κυβικών μέτρων φυσικού αερίου ετησίως για διάστημα 25 χρόνων. Σε αντάλλαγμα, το Ιράν θα κατασκευάσει αγωγό σε συνεργασία με την Τουρκία για τη μεταφορά αερίου από το Τουρκμενιστάν στην Τουρκία. Προβλέπει, επίσης, την εκμετάλλευση από την Τουρκία τριών πηγών φυσικού αερίου στο Ιράν, έναντι επένδυσης 3,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

 

Και στην Ελλάδα

 

Παρακλάδι του Ναμπούκο είναι και ο αγωγός Τουρκίας - Ελλάδας - Ιταλίας. Το τμήμα του αγωγού Τουρκίας - Ελλάδας, που θα συνδέει την περιοχή Karacabey στην Τουρκία με την Κομοτηνή, ξεκίνησε να κατασκευάζεται τον Ιούλιο του 2005. Τα εγκαίνια έναρξης των εργασιών, στη γέφυρα των Κήπων, έγιναν από τους πρωθυπουργούς των δύο χωρών Καραμανλή και Ερντογάν.

Η ένωση των δικτύων φυσικού αερίου Ελλάδας και Τουρκίας ολοκληρώθηκε στις 3 Αυγούστου, στην παρουσία του υπουργού Ανάπτυξης Δημήτρη Σιούφα και του υπουργού Ενέργειας της Τουρκίας Μεχμέτ Χιλμί Γκιουλέρ. Το έργο θα εγκαινιαστεί σύντομα από τους πρωθυπουργούς των δύο χωρών Καραμανλή και Ερντογάν.

 

Η Ιταλική εταιρεία EdisonSpA και η Ελληνική ΔΕΠΑ ανέλαβαν, με την έγκριση της Ε.Ε., τον αποκλειστικό έλεγχο στον ελληνοϊταλικό αγωγό μήκους 212 χλμ που θα εκτείνεται από το Σταυρολιμένα στη Βορειοδυτική Ελλάδα έως τον Τάραντα στην Ιταλία, ενώ θα διασχίζει υποθαλάσσια και την Αδριατική θάλασσα. Η κατασκευή θα ξεκινήσει σε ένα χρόνο και θα ολοκληρωθεί το 2011.

 

Συμπερασματικά, την επιρροή που απώλεσε η Τουρκία με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, την ανέκτησε ως κομβική χώρα στη διακίνηση ενέργειας από την Ανατολή στη Δύση, χωρίς να έχει η ίδια δικά της ενεργειακά αποθέματα, αφού από το έδαφός της διέρχονται οι σημαντικότεροι αγωγοί ενέργειας προς την Ευρώπη.

 

 

 

Η Ευρώπη αλλάζει, η Κύπρος απέχει

 

Αν κοιτάξει κανείς το χάρτη, αναλύσει τη σημαντικότητα της ενεργειακής εξάρτησης της Ε.Ε. από τους αγωγούς που διασχίζουν το τουρκικό έδαφος και μελετήσει τα οικονομικά μεγέθη των επενδύσεων που γίνονται, μπορεί ν' αντιληφθεί πόσο σημαντική θεωρεί η Ευρώπη τη σταθερότητα στην Τουρκία.

Επειδή η Τουρκία είναι γεωπολιτικά τόσο σημαντική, θα πρέπει "να γίνουμε όλοι Τούρκοι" για να λύσουμε το Κυπριακό, όπως διερωτήθηκε τις προάλλες ο Αρχιεπίσκοπος; Τα μεγάλα πολιτικά ζητήματα δεν απαντώνται με τόσο απλοϊκές και λαϊκίστικες ερμηνείες.

 

Οι ΗΠΑ και η Ε.Ε. έδωσαν όλες τους τις δυνάμεις για την επίλυση του Κυπριακού το 2004 επειδή πίστευαν πως αυτό θα συνεισέφερε αποτελεσματικά στο παγκόσμιο σύστημα ασφάλειας. Και η ενεργειακή ασφάλεια θεωρείται το πλέον στρατηγικό ζήτημα των επόμενων δεκαετιών. Το Κυπριακό ενδιαφέρει τις ΗΠΑ, ως ηγέτιδα χώρα της Δύσης, μόνο στο βαθμό που επηρεάζει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η Ελλάδα είναι σημαντικός κρίκος στη σύζευξη της Τουρκίας με την Ευρώπη και η εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων είναι απαραίτητο συστατικό της ενεργειακής ασφάλειας.

 

Η πιο σημαντική παράμετρος διασφάλισης της σταθερότητας στην Τουρκία είναι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ε.Ε. Με άλυτο το Κυπριακό ήταν αδιανόητη, το 2000, οποιαδήποτε σκέψη πλήρους εξομάλυνσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων και έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Αυτό ήταν το κίνητρο στις αρχές της τρέχουσας δεκαετίας για την ανάληψη πρωτοβουλίας λύσης του Κυπριακού. Διότι με τη λύση εξυπηρετείτο το σύστημα διεθνούς ασφάλειας, περιλαμβανομένης και της ενεργειακής.

Το εμπόδιο στη λύση ήταν αναμφίβολα η Τουρκία και ειδικά το στρατιωτικό κατεστημένο. Η απόφαση της Ε.Ε. για ένταξη ολόκληρης της Κύπρου - έστω και χωρίς λύση - ήταν η μόνη ουσιαστική και αποτελεσματική πίεση προς την Τουρκία για αναθεώρηση της πολιτικής της στο Κυπριακό. Η Τουρκία εξαναγκάστηκε και έκανε τη στροφή. Η Λευκωσία δεν διάβασε τότε - ούτε και σήμερα - σωστά τις εξελίξεις. Δεν αξιοποίησε σωστά τη συγκυρία όταν είχε μαζί της όλη την Ευρώπη και δεν διαπραγματεύτηκε τη λύση του Κυπριακού, όταν η Τουρκία καιγόταν για μια ημερομηνία.

 

Πίστεψε πως η ένταξη από μόνη της θα της έδινε τη δυνατότητα να ελέγξει την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας και την ώθησε να αναιρέσει όλες τις πολιτικές δεσμεύσεις που είχε αναλάβει προφορικώς, αλλά και γραπτώς προς όλα τα διεθνή σώματα, περιλαμβανομένων της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, για λύση πριν την ένταξη με βάση την πρόταση των Ηνωμένων Εθνών.

 

Η αίσθηση - δικαιολογημένη - που δημιουργήθηκε και εξακολουθεί να επικρατεί στην Ε.Ε., είναι ότι η Κύπρος τους εξαπάτησε. Η τελευταία έκθεση της Ομάδας Διαχείρισης Κρίσεων, που αποτελεί την πιο σημαντική και πιο σοβαρή δεξαμενή σκέψης στην Ε.Ε., αναφέρει πως σημαντικά κράτη αναγνωρίζουν πως έκαναν λάθος και δέχτηκαν μοιρασμένη την Κύπρο στην Ε.Ε. Μόλις προ διμήνου (31/5/2007) ο πρώην Επίτροπος για τις Εξωτερικές σχέσεις Κρις Πάτεν δήλωσε σε συνέδριο στο πανεπιστήμιο Sabanci της Τουρκίας: "Υπήρχε συμφωνία κυρίων ότι θα δεχόμασταν την Κύπρο στην Ένωση νοουμένου ότι θα επέλυε το πρόβλημα της στη βάση της διαδικασίας των Ηνωμένων Εθνών, πριν από την ένταξη. Διαπιστώσαμε ότι δεν είχαμε να κάνουμε με τζιέντλεμεν".

 

Η πολιτική τύφλα της κυπριακής πολιτικής ηγεσίας δεν ήταν δυνατόν να εξαναγκάσει την Ε.Ε. να αναθεωρήσει τους δικούς της πολιτικούς σχεδιασμούς. Αντιθέτως, η Ευρώπη προχωρεί χωρίς την Κύπρο. Έτσι, η αδαής πολιτική διαχείριση του 2004 είχε δύο σοβαρές επιπτώσεις:

  1. Η μη λύση του Κυπριακού έπαψε να είναι το εμπόδιο στην ανάπτυξη των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
  2. Η Ε.Ε. δεν θεωρεί πια την Τουρκία υπεύθυνη για τη μη λύση του Κυπριακού.

Κοντολογίς, η Κύπρος είχε ρόλο να διαδραματίσει στη χάραξη των νέων ενεργειακών δρόμων μόνο ως παράγοντας σταθερότητας και αξιόπιστο μέλος του πιο σημαντικού και πιο ισχυρού οικονομικού κλαμπ της υφηλίου. Η προσέγγιση ότι ξεγελάσαμε τους Ευρωπαίους και μπήκαμε χωρίς λύση για να στριμώξουμε τους Τούρκους, ή ότι βρήκαμε κοιτάσματα πετρελαίου για να γίνουμε αυτόνομοι παίχτες του ενεργειακού ανταγωνισμού είναι τόσο αφελείς όσο και οι πολιτικές τοποθετήσεις του προκαθήμενου της κυπριακής Εκκλησίας...


Μακάριος Δρουσιώτης

Πολίτης

26/08/2007

© Copyright: Μακαριος Δρουσιώτης  |  δημοσιογράφος, συγγραφέας

Πάνω Πίσω Ευκολη Εκτύπωση Εξειδικευμένη Αναζήτηση Επικοινωνία Αρχική Σελίδα