Greek

Greek

English

English

Turkish

Turkish

Κυριακή, 5 Απριλίου 2020

Αρχική Σελίδα

Εξειδικευμένη Αναζήτηση Επικοινωνία Αρχική Σελίδα
Στήλες
Επικαιρότητα
Οικονομική Κρίση
Κυπριακό
Κυπριακό Γενικά
Έτος 2004
Έτος 2005
Έτος 2006
Έτος 2007
Έτος 2008
Έτος 2009
Έτος 2010
Η άλλη πλευρά
Έτος 2011
Προεδρία Χριστόφια
Κυπριακό Χριστόφιας
Έτος 2012
Τουρκία
Σχέδιο Ανάν
Πρώτο σχέδιο Ανάν - Χάγη
Δημοψήφισμα
Χάγη – Νέα Υόρκη
Ευρωεκλογές 2004
Νέα Υόρκη – Δημοψήφισμα
Πολιτική - Κόμματα
Συνεντεύξεις
Η άλλη πλευρά
ΜΜΕ
Ιστορία
Πρόσωπα
Διάλογοι
Το Δηλητήριο
Περιρρέουσα Ατμόσφαιρα
Συγγραφικό Έργο
Βιογραφικό
Συνδέσεις Links

Αναζήτηση >>

Εξειδικευμένη Αναζήτηση

Alfadi Publications

On-Line Αγορές - On-Line Sales

Ένα τολμηρό βιβλίο για το Κυπριακό: Το Σχέδιο Ανάν χωρίς δαιμόνια

Το χαμένο ραντεβού με την Ιστορία


Το 2004, ιστοριογραφικά, είναι έτος σταθμός για το Κυπριακό, ισάξιο ίσως με το δραματικό 1974. Με την περίοδο του σχεδίου Ανάν καταπιάνεται το ογκώδες πόνημα (760 σελίδες) του Κύπριου συγγραφέα Χρυσόστομου Περικλέους, "Το Δημοψήφισμα του 2004: το περιφερειακό και διεθνές περιβάλλον, η πρόσληψη της λύσης, και η συγκυρία".

 

Είναι σημαντικό να αναφερθεί εξαρχής ότι ο συγγραφέας υπήρξε για δεκαετίες στέλεχος της ΕΔΕΚ και ήταν απολύτως ταυτισμένος με την προσέγγιση Λυσσαρίδη στο Κυπριακό. Αναθεώρησε τις απόψεις του με αφορμή τις εξελίξεις της περιόδου 2002-2004 και στο βιβλίο του επιχειρεί να γκρεμίσει την εθνικιστική ιδεολογία του Κυπριακού, της οποίας ο ίδιος υπήρξε σταθερός υποστηρικτής για μια ολόκληρη ζωή.

 

Αν και το δημοψήφισμα του 2004 αποτελεί το κομβικό σημείο όπου συγκλίνουν όλα τα κεφάλαια του βιβλίου, η αφήγηση εκτείνεται χρονικά σε ολόκληρο τον εικοστό αιώνα στην ανίχνευση της γένεσης και της πορείας των δυο αντίρροπων εθνικισμών, και συνακόλουθα της πορείας σύγκρουσης και πολιτικού διαχωρισμού -αργότερα και φυσικού διαχωρισμού- των δυο βασικών εθνικών κοινοτήτων της Κύπρου.

 

Σίγουρα ένα βιβλίο των 760 σελίδων με όλη την ορολογία ενός πολιτικού προβλήματος που έχει τις ρίζες του στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, απευθύνεται κυρίως σε αναγνώστες που ασχολούνται ή έχουν επαρκή γνώση του προβλήματος. Εάν ο συγγραφέας περιοριζόταν στην πρόσφατη περίοδο και δεν ξανοιγόταν σε όλη την ιστορία του Κυπριακού, το βιβλίο του θα ήταν πιο ευανάγνωστο και θα έλκυε το ενδιαφέρον πολύ περισσότερων αναγνωστών.

 

Η χαμένη επανάσταση

 

Κεντρικό σημείο αναφοράς στο βιβλίο είναι "η πρόσληψη της λύσης" και από τις δύο κοινότητες του νησιού. Σύμφωνα με την ανάλυσή του συγγραφέα τόσο οι Ελληνοκύπριοι όσο και οι Τουρκοκύπριοι επιδιώκουν την "απόλυτη λύση" που στηρίζεται στην πεποίθηση ότι έχουν απόλυτο δίκαιο και ζητούν την απόλυτη εφαρμογή των αρχών της δικαιοσύνης. Η αντίληψη αυτή, κατά τον συγγραφέα, στηρίζεται στην ηθική της πεποίθησης και όχι στην ηθική της ευθύνης. Η αντίληψη αυτή, υποστηρίζει, οδήγησε τους Κυπρίους στη σύγκρουση και στο διχασμό.

 

Από το σύνολο του βιβλίου το πιο συναρπαστικό του μέρος είναι αυτό που ασχολείται με το κυρίως θέμα της μελέτης και αναφέρεται στο σχέδιο Ανάν.

Ο Χρ. Περικλέους αναλύει την επίδραση που είχε στην τουρκοκυπριακή κοινότητα η προοπτική της ένταξης της Κύπρου στην Ε.Ε. και αναδεικνύει την κακή πολιτική διαχείριση της ιστορικής αυτής συγκυρίας από την ελληνοκυπριακή ηγεσία. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι στην κατεχόμενη Κύπρο συντελέστηκε την περίοδο 2002-2004 μια επανάσταση την οποία οι Ελληνοκύπριοι δεν αντιλήφθηκαν, πόσο μάλλον να την αξιοποιήσουν.

Τα γεγονότα που περιγράφει, αν και ήταν γνωστά από τότε, σοκάρουν τον Ελληνοκύπριο αναγνώστη, όπως για παράδειγμα η διακήρυξη της μαζικής συνδικαλιστικής οργάνωσης των δασκάλων KTOS, που καταχώρησε στον τουρκοκυπριακό τύπο τον Ιανουάριο του 2001:

 

"Άγκυρα!

Δε θέλουμε τα χρήματά σου, ούτε το οικονομικό πακέτο σου, ούτε τους αξιωματικούς σου.

Εμείς οι Τουρκοκύπριοι έχουμε τη γνώση, την ικανότητα και την πείρα να κυβερνήσομε τους εαυτούς μας.

Δεν είμαστε δούλοι!" (σ. 343)

 

Παραθέτοντας στοιχεία από δημοσκοπήσεις και από τις θέσεις μεγάλων πολιτικών κομμάτων, ο συγγραφέας συμπεραίνει ότι η συντριπτική πλειοψηφία των Τουρκοκυπρίων συναρτούσαν τη λύση με την ένταξη στην Ε.Ε., προσβλέποντας σε αναβάθμιση του βιοτικού τους επιπέδου.

 

Σε αυτή την ιστορική συγκυρία, αναφέρει ο Περικλέους, "για πρώτη φορά από την εμφάνιση των δυο αντίρροπων εθνικισμών στην Κύπρο, μας δόθηκε η δυνατότητα πολιτικής συμπόρευσης με ένα ισχυρό πλειοψηφικό ρεύμα μέσα στην τουρκική κοινότητα το οποίο, για πρώτη φορά, έβλεπε το τουρκοκυπριακό συμφέρον να συναρτάται σε μεγάλο βαθμό και να συγκλίνει με το ευρύτερο κυπριακό συμφέρον". Ωστόσο, οι Ελληνοκύπριοι "παραμείναμε απαθείς θεατές από την τηλεόραση αποσπασματικών εικόνων από τις συγκλονιστικές εξελίξεις του 2000-2003 μέσα στην τουρκική κοινότητα". (σ. 351)

 

Απορριπτική κουλτούρα

 

Το συμπέρασμα του συγγραφέα είναι πως τη στιγμή που κατέρρεε ο τουρκοκυπριακός εθνικισμός, αναβίωνε ο ελληνοκυπριακός. Η πολιτική συμμαχία του ΑΚΕΛ με τον Τάσσο Παπαδόπουλο και η κακή αξιοποίηση της προοπτικής ένταξης στην Ε.Ε., χωρίς ορθολογιστική ανάγνωση των ευρύτερων πολιτικών εξελίξεων και ειδικά των μεταβολών στην Τουρκία, άφησε τους Ελληνοκύπριους "ταμπουρωμένους" στην ιδεολογία της "απόλυτης λύσης".

 

Ο συγγραφέας αναφέρεται εκτενώς στην κουλτούρα με την οποία οι Ελληνοκύπριοι υποδέχτηκαν το Σχέδιο Ανάν. "Αντλώντας από τα ενωτικά, αντικατοχικά, αντιιμπεριαλιστικά ιδεολογήματα και λειτουργώντας μέσα από το σύνδρομο της πολιορκίας (η θεωρία της συνωμοσίας), οικοδόμησε ένα μηχανισμό υποδοχής που παρέπεμπε το Σχέδιο στο πρότυπο της απόλυτης λύσης από το οποίο ασφαλώς και υπολειπόταν", αναφέρει. (σ. 472)

 

Ο Χρ. Περικλέους αναδεικνύει σαν μια από τις σημαντικότερες προβληματικές της περιόδου την εκτίμηση του Τ. Παπαδόπουλου πως δεν υπήρχε καμιά ουσιαστική αλλαγή στην πολιτική στόχευση της Τουρκίας σε σχέση με την Κύπρο. "Επρόκειτο για μια ρηχή θεώρηση που αγνοούσε τις ριζοσπαστικές κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές που είχαν επέλθει στην Τουρκία την τελευταία εικοσαετία, όπως αγνοούσε τον κλονισμό της παντοδυναμίας του κεμαλικού μηχανισμού εξουσίας". (σ. 529)

 

Συμμαχία με τον Ντενκτάς

 

Υποστηρίζει ότι ο Τ. Παπαδόπουλος, χωρίς να πιστεύει πραγματικά στο Σχέδιο Ανάν, το αποδέχτηκε στη Χάγη και πίεζε για λύση πριν από την 1η Μαΐου 2004, επειδή ήταν βέβαιος πως θα το απέρριπτε ο Ντενκτάς.

Ο Περικλέους, αφού μελετά τα πεπραγμένα των Παπαδόπουλου και Ντενκτάς, καταλήγει στην εκτίμηση ότι μπήκαν στις διαπραγματεύσεις όχι για να λύσουν το Κυπριακό, αλλά για να αποτρέψουν λύση στη βάση του Σχεδίου Ανάν. "Φαίνεται ότι και οι δύο κατέληξαν στη στρατηγική ενός διπλού ΟΧΙ στα δημοψηφίσματα", αναφέρει. Μέσα από αυτή την οπτική ερμηνεύει τη δυσφορία του Τάσου Παπαδόπουλου όταν ο Ντενκτάς εξήγγειλε την απόφασή του να μην παραστεί στο Μπούργκενστοκ. "Ζήτησε 'έγκυρους διαπραγματευτές' υποδεικνύοντας ότι ο γ.γ. έχει καλέσει τους ηγέτες -και όχι πληρεξούσιούς τους- στις συνομιλίες 'που να είναι έτοιμοι εκεί και τότε να λάβουν δεσμευτικές αποφάσεις'", επισημαίνει.

 

Ο Παπαδόπουλος, γράφει, ήθελε τον Ντενκτάς για να εξασφαλίσει το διπλό όχι. Όμως, ο παραμερισμός του Ντενκτάς δεν ανέτρεψε τους σχεδιασμούς του και σήκωσε μόνος το βάρος του όχι, αναλαμβάνοντας την ευθύνη της μη λύσης και σηκώνοντας από τους ώμους της Τουρκίας την τεράστια διεθνή πίεση για λύση του Κυπριακού.

 

Στρατηγική ήττας

 

Παραπέμποντας σε πρωτογενείς πηγές, ο Περικλέους υποστηρίζει ότι ο Παπαδόπουλος αρνήθηκε να διαπραγματευτεί στο Μπούργκερστοκ και δημιούργησε κλίμα σύγκρουσης με τους μεσολαβητές επειδή είχε χαράξει "στρατηγική ήττας" (σ. 588).

 

Ο συγγραφέας αναφέρεται με παραδείγματα στην επικοινωνιακή πολιτική του προέδρου Παπαδόπουλου, που σκοπό είχε να καταδείξει ότι η Κύπρος εγκλωβίστηκε σε μια πλεκτάνη ξένων συμφερόντων και πως το "όχι" θα την απεγκλώβιζε από το αδιέξοδο: "Ήταν ο συνεχής βομβαρδισμός με ειδήσεις που δημιουργούσαν τη ζοφερή εικόνα μιας στημένης αμερικανοβρετανικής συνωμοσίας, στην οποία είχε προσχωρήσει και ο Φερχόιγκεν, και της οποίας εκτελεστικά όργανα ήταν ο Ντε Σότο και ο Κόφι Ανάν" (σ. 598)

 

Ο Περικλέους γράφει πως αυτή η στρεβλωτική επί της ουσίας αποτίμηση του τελικού σχεδίου στόχευε: "πρώτον, στο φόβο, τον κατευθυνόμενο ενστικτώδη φόβο της αλλαγής προς κάτι 'αβέβαιο' κι εχθρικό ως προϊόν έξωθεν 'συνωμοσίας', και δεύτερον, στην ελπίδα, την ανεδαφική, νεφελώδη ελπίδα της απόλυτης λύσης όπου θα οδηγούσε με 'αυτόματο πιλότο' η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ.".

 

Συμπερασματικά, πρόκειται για ένα πολιτικό βιβλίο, σαφώς τοποθετημένο υπέρ του σχεδίου Ανάν και απολύτως κριτικό στους χειρισμούς του προέδρου Παπαδόπουλου. Ο συγγραφέας απαντά εξαντλητικά στις θέσεις και στα επιχειρήματα που περιέχονται στο βιβλίο της συμβούλου του προέδρου Παπαδόπουλου, Κλερ Πάλι, "Μια παταγώδης αποτυχία των διεθνών σχέσεων" (εκδόσεις Λιβάνη). Το βιβλίο του Χρ. Περικλέους ήρθε να συμπληρώσει ένα κενό στην πολιτική βιβλιογραφία που αναφέρεται στο σχέδιο Ανάν. Ο συγγραφέας προσφέρει σημαντικό υλικό στους ερευνητές, οι οποίοι θα γράψουν στο μέλλον με περισσότερη ψυχραιμία και μεγαλύτερη απόσταση για το σχέδιο Ανάν που, όντως, υπήρξε ένας σημαντικός σταθμός στην ιστορία του Κυπριακού.


Μακάριος Δρουσιώτης

Πολίτης

16/09/2007

© Copyright: Μακαριος Δρουσιώτης  |  δημοσιογράφος, συγγραφέας

Πάνω Πίσω Ευκολη Εκτύπωση Εξειδικευμένη Αναζήτηση Επικοινωνία Αρχική Σελίδα