back | print

Η νέα τουρκική στρατηγική στο Κυπριακό

Διάρρηξη του στάτους κβο


Σαφές χρονοδιάγραμμα για λύση ομοσπονδίας ή στροφή προς τη συνομοσπονδία δύο κρατών έχει θέσει η Τουρκία, με ορόσημο τις «εκλογές» του ερχόμενου Απριλίου. Σύμφωνα με συγκλίνουσες πληροφορίες του τουρκικού Τύπου, καθώς και από τις δημόσιες δηλώσεις Τούρκων αξιωματούχων, η 'Αγκυρα φαίνεται αποφασισμένη να ξεπεράσει τον σκόπελο του Κυπριακού είτε με μια λύση που θα είναι κοντά στις παραμέτρους του σχεδίου Ανάν, είτε με ένα αδιέξοδο που θα το αποδώσει στην ελληνοκυπριακή πλευρά για να μπορέσει έτσι να μετατοπίσει τη θέση της σε λύση συνομοσπονδίας.

 

Η διήμερη σύσκεψη που έγινε την περασμένη εβδομάδα υπό την προεδρία του υπουργού Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου στην 'Αγκυρα δεν πήρε νέες αποφάσεις επί της τουρκικής πολιτικής στο Κυπριακό. Οι αποφάσεις λήφθηκαν σε ψηλό επίπεδο στη σύσκεψη που έγινε στην 'Αγκυρα στις 13 και 14 Ιουλίου, με τη συμμετοχή των Αμπντουλάχ Γκιουλ, Ταγίπ Ερντογάν, Αχμέτ Νταβούτογλου και Μεχμέτ Αλί Ταλάτ.

 

Υπενθυμίζεται ότι στη σύσκεψη εκείνη αποφασίστηκε:

  • *Επιτάχυνση των συνομιλιών.
  • *Χρονοδιάγραμμα λύσης μέχρι το τέλος του 2009.
  • *Αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων στο Κυπριακό, εάν οι συνομιλίες αποτύχουν.

Στη σύσκεψη τεχνοκρατών της περασμένης εβδομάδας έγινε ανασκόπηση της πορείας εφαρμογής της πιο πάνω πολιτικής και συζητήθηκαν τρόποι προώθησής της. Η κατάσταση ανασκοπήθηκε κατά την επίσκεψη της αντιπροσωπείας των Τ/Κ, υπό τον Ταλάτ, στην 'Αγκυρα, την περασμένη Πέμπτη και Παρασκευή, όπου λήφθηκαν αποφάσεις επί της τακτικής των συνομιλιών οι οποίες εισέρχονται πλέον στο κρίσιμό τους στάδιο.

 

Σύμφωνα και με τις δηλώσεις που έκαναν ο Γκιουλ και ο Ταλάτ στην κοινή συνέντευξη Τύπου, η τουρκική πλευρά μετατόπισε πλέον το χρονοδιάγραμμα που είχε θέσει για τη λύση από το τέλος Δεκεμβρίου για τον ερχόμενο Απρίλιο, θέτοντας ως ορόσημο τις «προεδρικές» εκλογές. «Δεν φαίνεται ότι είναι πιθανό να τελειώσουν οι διαπραγματεύσεις μέχρι το τέλος του χρόνου, αλλά επιθυμούμε να ολοκληρωθούν σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα, εντός του 2010, και να πιστέψει όλος ο κόσμος ότι οι διαπραγματεύσεις είναι σοβαρές», είπε ο Γκιουλ.

 

Επίσης, αποφασίστηκε να υπάρξει πιο ευέλικτη στάση με υποβολή εναλλακτικών προτάσεων στις συνομιλίες, παραμένοντας ταυτόχρονα αμετακίνητοι σε ό,τι αφορά τους βασικούς πυλώνες της τουρκικής πολιτικής, που είναι οι εξής:

  • Τουρκικές εγγυήσεις.
  • Πολιτική ισότητα
  • Νέος συνεταιρισμός μεταξύ των δύο κοινοτήτων της Κύπρου.
  • Διζωνικότητα που συνεπάγεται εγγυημένη πλειοψηφία πληθυσμού και περιουσίας.
  • Δέσιμο της όποιας συμφωνίας με το να καταστεί πρωτογενές δίκαιο.

Βασικά, αυτό που επιδιώκει η τουρκική πλευρά είναι να διασφαλίσει ότι οι Τ/Κ θα διατηρήσουν για πάντα τον έλεγχο του συνιστώντος κράτους που θα υπάρξει στο βόρειο μέρος της Κύπρου και να διασφαλίσουν την ισότιμη συμμετοχή του στο κεντρικό ομόσπονδο κράτος. «Οι σκέψεις ότι η κυπριακή ομοσπονδία θα είναι μετεξέλιξη (της Κυπριακής Δημοκρατίας) δεν είναι ρεαλιστικές. Εκ μέρους όλης της διεθνούς κοινότητας, πρέπει να γίνει γνωστό ότι οι Τ/Κ δεν θα έχουν ποτέ στο νησί καθεστώς μειονότητας», είπε ο Γκιουλ στη συνέντευξη Τύπου με τον Ταλάτ.

 

Το στάτους κβο

 

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η τουρκική διπλωματία αναγνωρίζει ότι το Κυπριακό είναι ένα σοβαρό εμπόδιο στην ενταξιακή της πορεία και θα είναι τέτοιο για όσο καιρό υφίσταται το σημερινό στάτους κβο.

 

Η θέση που συχνά διατυπώνεται, ότι ο διάλογος ευνοεί την Τουρκία για να συνεχίζει απρόσκοπτα τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις και ότι η 'Αγκυρα επιδιώκει να τον διατηρήσει ανοιχτό δεν ισχύει. Η τουρκική πλευρά εκτιμά πως οτιδήποτε συντηρεί το στάτους κβο θα της προκαλεί προβλήματα, οπόταν η πρόθεσή της είναι η διάρρηξή του, είτε με λύση είτε με ημιαναγνώριση των κατεχομένων.

 

Επί της τακτικής, η Τουρκία, που αναπτύσσει μια πρωτόγνωρη επιθετική εξωτερική πολιτική, στόχος της οποίας είναι να καταστεί περιφερειακή δύναμη σταθερότητας για να είναι απαραίτητη στην ΕΕ και στις ΗΠΑ και αναντικατάστατος εταίρος για τη Ρωσία, θα εντάξει στην ατζέντα της και το Κυπριακό:

  1. Θα απαιτήσει την ενεργό ανάμειξη των ΗΠΑ στις συνομιλίες με το διορισμό ειδικού απεσταλμένου.
  2. Θα πιέσει τον ΟΗΕ να υιοθετήσει άμεσα ή έμμεσα το καταληκτικό χρονοδιάγραμμα του Απριλίου.
  3. Θα συνεχίσει να ζητεί με επιμονή από την ΕΕ την εφαρμογή του Κανονισμού για το απευθείας εμπόριο του Απριλίου του 2004, προκειμένου να εφαρμόσει το πρωτόκολλο της 'Αγκυρας.
  4. Θα προσέλθει στις συνομιλίες με θέσεις που θα μπορούν να δώσουν διέξοδο, χωρίς να ξεφεύγει από τις βασικές αρχές λύσης που έχει ιεραρχήσει.

Αν και ο Ταλάτ δήλωσε στη συνέντευξη που έδωσε με τον Γκιουλ ότι δεν υπάρχει και δεν συζητείται σχέδιο βήτα, στην πραγματικότητα η τουρκική στρατηγική στηρίζεται στις εφιαλτικές για τον Πρόεδρο Χριστόφια επιπτώσεις από την εφαρμογή του σχεδίου βήτα, το οποίο είναι στην ατζέντα από τα μέσα του χρόνου και συνοψίζεται στην τουρκική θέση ότι: «Οι συνομιλίες δεν μπορούν να συνεχιστούν επΆ αόριστον. Εάν θέλετε λύση ομοσπονδίας αυτή είναι η τελευταία προσπάθεια. Εάν δεν υπάρξει επιτυχής κατάληξη θα αναζητήσουμε άλλες λύσεις, αρχής γενομένης από την κατάργηση του εμπάργκο».

 

Αρχικά, η Τουρκία δεν αναμένει ότι θα συμβεί κάτι το τραγικό στο τέλος του χρόνου. Κανένας από τους 26, περιλαμβανομένης της Ελλάδας, δεν έχει την πρόθεση να επιβάλει κυρώσεις στην Τουρκία, τη στιγμή που οι συνομιλίες στην Κύπρο θα είναι στο αποκορύφωμά τους. Ακόμη και η Γαλλία αποφάσισε να μαλακώσει τη φρασεολογία της, για να μην επιβαρύνει άλλο τις σχέσεις της με την 'Αγκυρα. Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Γκιουλ στη Γαλλία, ο Σαρκοζί, αν και διατηρεί τις ενστάσεις του για την ένταξη της Τουρκίας, δεσμεύτηκε να μη χρησιμοποιεί τη φράση «ειδική σχέση» που προκαλεί ανατριχίλα στην Τουρκία.

 

Παρά τη ρητορική στην Κύπρο για κυρώσεις κατά της Τουρκίας, είναι σχεδόν βέβαιο ότι τον Δεκέμβριο θα υπάρξουν κάποιες λεκτικές προειδοποιήσεις προς την Τουρκία και σε καμιά περίπτωση δεν θα υπάρξουν κυρώσεις.

Το επόμενο ραντεβού ΕΕ - Τουρκίας θα είναι η ετήσια αξιολόγηση του 2010. Μέχρι τότε, το σκηνικό θα είναι εντελώς διαφορετικό, καθώς, είτε θα υπάρξει λύση είτε κρίση.

 

Εάν δεν υπάρξει αποτέλεσμα στις συνομιλίες, η 'Αγκυρα προετοιμάζει τον Έρογλου για την προεδρία της «ΤΔΒΚ». Ο Έργολου προσκλήθηκε και μίλησε στο συνέδριο του ΑΚΡ και υποστήριξε τη θέση του για δύο κράτη στην Κύπρο. Όπως προειδοποίησε ο διαπραγματευτής Εγκεμέν Μπαγίς, αν φύγει ο Ταλάτ θα αλλάξει η βάση των συνομιλιών, ενώ ο Γκιουλ, απαντώντας σε ερώτηση τι θα γίνει αν χάσει ο Ταλάτ τις εκλογές, απάντησε πως στην «ΤΔΒΚ» «λειτουργεί η δημοκρατία και πως η Τουρκία θα σεβαστεί τη θέλησή τους».

 

Παλιές αμαρτίες

 

Αν κερδίσει ο Έρογλου θα εκλεγεί με σημαία την αναγνώριση της «ΤΔΒΚ» που ήδη αποτελεί πλειοψηφικό ρεύμα στα κατεχόμενα. Η Τουρκία θα ζητήσει από τη διεθνή κοινότητα «να σεβαστεί τη βούληση των Τουρκοκυπρίων», όπως σεβάστηκε το 2004 τη βούληση των Ελληνοκυπρίων. Η διενέργεια δημοψηφίσματος το 2004, με στόχο να απορρίψει και όχι να εγκρίνει ο λαός τη λύση, θα έχει καταλυτικές επιπτώσεις στην περίπτωση αδιεξόδου στις συνομιλίες, καθότι: Με την ψήφο τού κάθε πολίτη, οι Ελληνοκύπριοι από τη μια και το εκλογικό σώμα στα κατεχόμενα με τη συμμετοχή και των εποίκων από την άλλη, κλήθηκαν να αποφασίσουν για το συνταγματικό μέλλον ολόκληρης της Κύπρου. Η αδυναμία να φτάσουν τα δύο μέρη σε συμφωνημένη λύση, παρά τις προσπάθειες που έχουν καταβληθεί, τους νομιμοποιεί να αποφασίσουν ξεχωριστά για το μέλλον τους.

 

Σε περίπτωση αδιεξόδου η ΕΕ θα περάσει με πλειοψηφία τον Κανονισμό για το απευθείας εμπόριο. (Με τη νέα Συνθήκη θα είναι ακόμη ευκολότερο.) Η Τουρκία θα εφαρμόσει το Πρωτόκολλο και αυτόματα θα ανοίξουν τα οκτώ κεφάλαια που είναι παγωμένα. Τότε, η Κύπρος, υπό την πίεση και της κοινής γνώμης, θα υποχρεωθεί να μπλοκάρει ένα προς ένα τα κεφάλαια.

 

Δεδομένων των μεγεθών, των οικονομικών συμφερόντων, της ανάγκης που έχει η ΕΕ την Τουρκία (αγωγοί, επενδύσεις, επιρροή στην περιοχή) η πίεση που θα δέχεται η Κύπρος θα είναι πολλαπλάσια του δικού της ειδικού βάρους εντός της ΕΕ. Αργά ή γρήγορα η Λευκωσία θα υποχρεωθεί να συμβιβαστεί με ταπεινωτικούς όρους, ειδικά εάν η ΕΕ επιρρίψει κάποια ευθύνη στη Λευκωσία για τη μη λύση, όπως και το 2004.

 

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι αυτό της Σλοβενίας, που μόνη μπλόκαρε όλα τα κεφάλαια των ενταξιακών με την Κροατία, λόγω συνοριακών διαφορών. Το αποτέλεσμα ήταν να επέλθει σε μερικούς μήνες ένας συμβιβασμός για δεσμευτική διεθνή επιδιαιτησία. Κάπως έτσι θα είναι και το αποτέλεσμα μιας απόφασης της Λευκωσίας να μπλοκάρει τις ενταξιακές της Τουρκίας.

Σε αυτό ακριβώς το εφιαλτικό σενάριο είναι που ποντάρει η 'Αγκυρα, θέτοντας χρονικό ορόσημο τον Απρίλιο του 2010, για συμφωνημένη λύση στο Κυπριακό, διαφορετικά απειλεί να θέσει στην ατζέντα εναλλακτικές λύσεις και να φέρει την κυπριακή πλευρά ενώπιον τραγικών διλημμάτων.


Μακάριος Δρουσιώτης

Πολίτης

01/11/2009

© Copyright: Makarios Drousiotis  |  Journalist, Writer

back | print