back | print

Ενώ ο Μάρκος Κυπριανού βλέπει επικοινωνιακά τεχνάσματα της Τουρκίας

Διεθνής ξεσηκωμός για το Κυπριακό


Πρωτοφανής διεθνής κινητικότητα αναμένεται στο Κυπριακό τους επόμενους μήνες με στόχο την αξιοποίηση της παρούσας συγκυρίας για λύση του προβλήματος. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Βρετανία, τα Ηνωμένα Έθνη και η ΕΕ (αμέσως μετά την εφαρμογή της Συνθήκης της Λισαβόνας και τη θεσμοθέτηση της νέας δομής της), θα δραστηριοποιηθούν σε μια προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος που δηλητηριάζει τις σχέσεις της Τουρκίας με την ΕΕ καθώς και τη συνεργασία ΕΕ - ΝΑΤΟ.

 

Η διεθνής κοινότητα, περιλαμβανομένης της ΕΕ, αποδέχεται το ορόσημο του Απριλίου του 2010 που έθεσε η Τουρκία για λύση του Κυπριακού. "Η θητεία του Ταλάτ λήγει τον Απρίλιο. Έχει ακόμη ένα εξάμηνο. Εάν εντός αυτού δεν σημειωθεί σημαντική πρόοδος, θα είναι απάτη η αναμονή μιας λύσης", δήλωσε σε Τούρκους δημοσιογράφους ο Τούρκος υπουργός Επικρατείας Εγκεμές Μπαγίς.

 

Ο υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας Ντέιβιντ Μίλιμπαντ, ο οποίος επισκέφθηκε την Τουρκία, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Ακσάμ, αφού αναφέρθηκε στις εκλογές στα κατεχόμενα είπε: "Είμαστε υποχρεωμένοι πριν από αυτές να σημειώσουμε οπωσδήποτε μια πρόοδο. Η στιγμή είναι κατάλληλη για μια λύση. Έχουμε ανάγκη να δούμε κάποιες σημαντικές εξελίξεις μέχρι τέλος του έτους, ίσως και τον Ιανουάριο. Το υφιστάμενο καθεστώς δεν μπορεί να συνεχίζεται κατ' αυτόν τον τρόπο".

 

Σύμφωνα με πληροφορίες του "Π", η τουρκική πλευρά θέτει ως χρονοδιάγραμμα ωφέλιμου χρόνου το τέλος Φεβρουαρίου, καθότι στις αρχές Μαρτίου θα εντατικοποιηθεί η προεκλογική εκστρατεία. Οπόταν, μέχρι τότε η εικόνα για το μέλλον των συνομιλιών θα πρέπει να ξεκαθαρίσει.

Οι σχέσεις του Ταλάτ με το Κόμμα Εθνικής Ενότητας του Ντερβίς Έρογλου δεν είναι καθόλου καλές, ενώ μετά την αποκάλυψη που έκανε στο βιβλίο του Ερτάλ Γκιουβέν ότι την ημέρα που ανακηρύχθηκε η "ΤΔΒΚ" έκλαψε από απογοήτευση, η θέση του στο χώρο της δεξιάς αποδυναμώθηκε ακόμη περισσότερο και οι πιθανότητες επανεκλογής του μειώθηκαν σημαντικά.

Η Τουρκία, που πήρε την απόφαση να πιέσει για ξεκαθάρισμα στο Κυπριακό το συντομότερο δυνατόν, εκμεταλλεύεται αυτή την πραγματικότητα για να ασκήσει πίεση στην ελληνοκυπριακή πλευρά. Από τη στιγμή που η Άγκυρα έχει δεσμευτεί δημόσια και κατηγορηματικά ότι μέχρι τον Απρίλιο θα πρέπει να υπάρξει αποτέλεσμα, είναι απίθανο να αλλάξει στάση και να παρατείνει τις συνομιλίες στο διηνεκές.

 

Οι συνομιλίες

 

Όπως πληροφορείται ο "Π" από έγκυρες διπλωματικές πηγές, ο στόχος είναι να υπάρξει στις συνομιλίες σημαντική σύγκλιση μέχρι το τέλος του χρόνου. Η τουρκική πλευρά φέρεται διατεθειμένη να διευκολύνει την κατάσταση με πιο εποικοδομητικές θέσεις σε ζητήματα που δεν θα παραβιάζουν τις "κόκκινες γραμμές" της (πολιτική ισότητα, διζωνικότητα, εγγυήσεις).

Στο κεφάλαιο της διακυβέρνησης υπάρχουν δύο σοβαρές εκκρεμότητες:

  • Ο τρόπος εκλογής του προέδρου και του αντιπροέδρου.
  • Οι εξωτερικές σχέσεις των συνιστώντων κρατιδίων.

Τα δύο αυτά ζητήματα έμειναν ανοιχτά από την τουρκοκυπριακή πλευρά, προφανώς για να επιχειρηθεί η ανταλλαγή τους στη συνέχεια με άλλες πτυχές, όπως για παράδειγμα το περιουσιακό. Οι Τουρκοκύπριοι άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο να αποδεχτούν τη σταθμισμένη ψήφο.

 

Το καθεστώς των περιουσιών είναι η σημαντικότερη και πιο περίπλοκη πτυχή των συνομιλιών. Στις τελευταίες συναντήσεις μεταξύ Ιακώβου και Ναμί υπήρξε πρόοδος στην κατηγοριοποίηση των περιουσιών. Η προσπάθεια είναι να υπάρξει την ερχόμενη εβδομάδα συμφωνία στη λίστα με τις διάφορες κατηγορίες, για ν' αρχίσει η διαπραγμάτευση επί των κριτηρίων στη βάση των οποίων μια περιουσία θα αποζημιώνεται, θα επιστρέφεται ή θα ανταλλάσσεται.

 

Το ζήτημα είναι δύσκολο και περίπλοκο, όμως πολλές από τις πτυχές του είναι τεχνικές. Ομάδα ξένων εμπειρογνωμόνων βρίσκεται στην Κύπρο και υποβοηθά τις δύο πλευρές με ιδέες, ενώ παράλληλη μελέτη γίνεται από τα Επιμελητήρια των δύο κοινοτήτων.

 

Εάν υπάρξει σύγκλιση στην εκτελεστική εξουσία και στις περιουσίες, καθώς και στο κεφάλαιο της ασφάλειας, για το οποίο εργάζονται στο παρασκήνιο οι Βρετανοί, τότε μια συμφωνημένη λύση θα είναι κοντά. Ο στόχος είναι όπως ο τρίτος γύρος των συνομιλιών προσλάβει χαρακτήρα διάσκεψης, είτε στην Κύπρο είτε στο εξωτερικό. Η τουρκική πλευρά πιέζει τα Ηνωμένα Έθνη ν' αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο και ευνοούν τετραμερή διάσκεψη, με τη συμμετοχή της Ελλάδας και της Τουρκίας.

 

"Μεγάλη τύχη" ο Παπανδρέου

 

Η εκλογή του Γιώργου Παπανδρέου ως πρωθυπουργού της Ελλάδας, ο οποίος χαίρει πλατιάς εκτίμησης στην Τουρκία, θεωρείται από το δυτικό παράγοντα η καλύτερη εξέλιξη στην πιο κατάλληλη στιγμή.

 

Ο Παπανδρέου αναμένεται ότι θα διαδραματίσει το ρόλο του "έντιμου μεσάζοντα" μεταξύ Άγκυρας και Λευκωσίας για να σπάσει ο φαύλος κύκλος της καχυποψίας για τις προθέσεις της μιας πλευράς έναντι της άλλης.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας που έχει δραστηριοποιηθεί στο Κυπριακό χαρακτήρισε την εκλογή Παπανδρέου "μεγάλη τύχη" και "ευκαιρία για την εξεύρεση μιας λύσης στην Κύπρο". Όπως δήλωσε Ντέιβιντ Μίλιμπαντ στην τουρκική Ακσάμ, συζήτησε την παρούσα συγκυρία με τον Γ. Παπανδρέου το περασμένο Σάββατο στο Λονδίνο: "Βρήκα τον Παπανδρέου πολύ θαρραλέο, όσον αφορά το θέμα λύσης στην Κύπρο. Και ο Ερντογάν είναι ένας ηγέτης, που ασκεί επιρροή".

 

Το γεγονός ότι η Ελλάδα και η Τουρκία κυβερνώνται από δύο πρωθυπουργούς, αποφασισμένους να λύσουν τα προβλήματα που χωρίζουν τις δύο χώρες, ενώ στην Κύπρο οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων διαβεβαιώνουν την προσήλωσή τους στη λύση, θεωρείται μια ιστορική συγκυρία που δεν πρέπει να χαθεί. Σύμφωνα με τον Βρετανό ΥΠΕΞ, "τέτοιες ευκαιρίες δημιουργούνται μια φορά σε κάθε γενιά".

 

Ο Παπανδρέου έθεσε τα εθνικά θέματα και κυρίως το Κυπριακό ψηλά στην ατζέντα των προτεραιοτήτων του, πραγματοποιώντας το πρώτο του ταξίδι στην Τουρκία και την πρώτη επίσημη επίσκεψή του στην Κύπρο. Η άμεση ανταπόκριση του Ερντογάν με την πρόταση για την ίδρυση ενός Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας και η θετική απάντηση του Παπανδρέου, δημιούργησε ένα εξαιρετικά θετικό μομέντουμ.

 

Η συγκυρία

 

Η σημερινή συγκυρία είναι πολύ πιο ευοίωνη από εκείνη του 2004, καθότι:

  • Ο Παπανδρέου ηγείται μιας ισχυρής κυβέρνησης, αλλά η χώρα έχει σοβαρά οικονομικά προβλήματα που δεν αντέχουν άλλες κρίσεις με την Τουρκία. Στόχος του Παπανδρέου είναι η μείωση των αμυντικών δαπανών και η περαιτέρω ανάπτυξη των εμπορικών σχέσεων με την Τουρκία που τώρα φτάνουν τα 3,5 δις δολάρια.
  • Ο Ερντογάν ελέγχει πλήρως την κατάσταση στο εσωτερικό της χώρας και η επιρροή του στρατού στην πολιτική είναι η μικρότερη από ιδρύσεως του τουρκικού κράτους. Η Τουρκία, που προσπαθεί να εφαρμόσει πολιτική μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες της και να δώσει ώθηση στην ενταξιακή της πορεία, δεν μπορεί να είναι σε ανταγωνισμό με την Ελλάδα. Όμως κατανοεί πως αν δεν λυθεί το Κυπριακό δεν μπορούν να εξομαλυνθούν πλήρως οι ελληνοτουρκικές σχέσεις.
  • Στην Κύπρο υπάρχουν δύο ηγέτες που εξελέγησαν με σύνθημα τη λύση. Αν αποτύχουν, το πολιτικό τους μέλλον θα είναι μίζερο.
  • Η τουρκική κυβέρνηση διέγνωσε ότι πρέπει να αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία και αναμένεται ότι θα αναλάβει σειρά πρωτοβουλιών για σύντομη κατάληξη των συνομιλιών:
  • Πίεση στα Ηνωμένα Έθνη για πιο ενεργό και πιο αποφασιστικό ρόλο.
  • Αξιοποίηση των διμερών σχέσεων με τη Ρωσία για πιο θετική στάση προς τις τουρκικές θέσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας. (Ήδη ο Λαβρώφ στις δηλώσεις του κατά την επίσκεψή του στην Κύπρο άφησε εντελώς εκτός την Τουρκία.)
  • Αίτημα στις ΗΠΑ (προφανώς κατά τη συνάντηση Ομπάμα - Ερντογάν στις 7/12) για το διορισμό ειδικού απεσταλμένου για το Κυπριακό.
  • Περισσότερα ανοίγματα προς την Ελλάδα.

"Επικοινωνιακή τακτική"

 

Η τουρκική θέση ότι "το κόστος της μη λύσης είναι μεγαλύτερο από εκείνο της λύσης", όπως τη διατύπωσε στην Αθήνα ο Εγκεμές Μπαγίς, είναι ενδεικτική των προτεραιοτήτων της τουρκικής διπλωματίας, γι΄ αυτό και εκπλήττουν τους ξένους διπλωμάτες η αυτοπεποίθηση με την οποία όλη αυτή η κινητικότητα αποδίδεται από τη Λευκωσία και ειδικά από τον ΥΠΕΞ Μάρκο Κυπριανού σε επικοινωνιακή τακτική.

 

Σε αντίθεση με την ανάλυση της κυπριακής πλευράς ότι η επιστολή Ερντογάν ήταν επικοινωνιακό τέχνασμα, ο Παπανδρέου την αντιμετώπισε με σοβαρότητα και είπε στον Μπαγίς ότι η απάντησή του θα είναι θετική.

Ο Παπανδρέου έδωσε επίσης στον Μπαγίς το εξής μήνυμα: "Νομίζω πως μπορούμε να λάβουμε μαζί τις δύσκολες αποφάσεις. Να ανοίξουν και πάλι οι συνομιλίες Αιγαίου. Εγώ πιστεύω ότι ο Χριστόφιας επιθυμεί τη λύση. Επιθυμώ να συναντηθώ με τον αξιότιμο Ερντογάν πριν τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ το Δεκέμβριο".

 

Η συνάντηση του πρωθυπουργού της Ελλάδας, πριν τη σύνοδο Κορυφής, με τον Ερντογάν προδικάζει ότι δεν αναμένει κρίση Τουρκίας - ΕΕ με αφορμή την αξιολόγηση της Τουρκίας. Η πολιτική διαχείριση που κάνει ο Γ. Παπανδρέου ακυρώνει εν πολλοίς τις παροτρύνσεις κομμάτων, μεταξύ των οποίων και της ΕΔΕΚ, για βέτο στην Τουρκία από κοινού με την Ελλάδα.

 

 

Βρετανικό σχέδιο για εγγυήσεις

 

Η Βρετανία προσπαθεί να συνδράμει στην προσπάθεια λύσης του Κυπριακού ασκώντας την επιρροή της στην Τουρκία για μια πιο θετική στάση στο ζήτημα των εγγυήσεων. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο Βρετανός ΥΠΕΞ Ντέιβιντ Μίλιμπαντ βολιδοσκόπησε σχετικά την τουρκική κυβέρνηση στις συνομιλίες που είχε στην Άγκυρα την Πέμπτη και η ανταπόκριση υπήρξε ενθαρρυντική. Τις προθέσεις της Βρετανίας επεξήγησε ο Βρετανός ΥΠΕΞ και στον πρωθυπουργό Παπανδρέου, το περασμένο Σάββατο, στη συνάντηση που είχαν στο Λονδίνο. Η Αθήνα φέρεται να αντικρίζει πολύ θετικά τη βρετανική πρωτοβουλία.

 

Ο κύκλος των προκαταρκτικών βολιδοσκοπήσεων των ενδιαφερομένων μερών ολοκληρώνεται την ερχόμενη Τετάρτη, στη συνάντηση που θα έχει στο Λονδίνο ο Πρόεδρος Χριστόφιας με τον Βρετανό πρωθυπουργό Γκόρντον Μπράουν. Η επίσκεψη Χριστόφια πραγματοποιείται με πρωτοβουλία του Λονδίνου. Η βρετανική κυβέρνηση θα εξηγήσει το σχέδιό της στον Πρόεδρο Χροστόφια και θα ζητήσει τη συγκατάθεσή του, προκειμένου να αναλάβει μια πιο ενεργό δράση στο Κυπριακό, με επίκεντρο το ζήτημα των εγγυήσεων και της ασφάλειας.

 

Το ζήτημα των εγγυήσεων θα απασχολήσει και τις συνομιλίες που θα έχει στο Λονδίνο ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου, στις 19 Νοεμβρίου. Ακολούθως, ο Νταβούτογλου θα επισκεφθεί την Ελλάδα, στις 2-3 Δεκεμβρίου, ενώ αναμένεται ότι θα ακολουθήσει και επίσκεψη του Ταγίπ Ερντογάν στην Αθήνα. Σύμφωνα με δηλώσεις που έκανε ο Μπαγίς σε Τούρκους δημοσιογράφους, στη συνάντηση που είχε με τον Παπανδρέου, ο Έλληνας πρωθυπουργός εξέφρασε την επιθυμία να συναντηθεί με τον Ερντογάν, πριν από το Συμβούλιο του Δεκεμβρίου. Είναι η πρώτη φορά από το 1974 που θα πραγματοποιηθεί ένας ουσιαστικός διάλογος μεταξύ των εγγυητριών δυνάμεων για το Κυπριακό, με επίκεντρο τις εγγυήσεις.

 

Ως προς το περιεχόμενο της πρότασης, το Λονδίνο αναζητεί φόρμουλα τροποποίησης του δικαιώματος μονομερούς επέμβασης που αποτελεί και το μεγαλύτερο αγκάθι στη Συνθήκη Εγγυήσεως του 1960, με παράλληλες ρυθμίσεις που θα ικανοποιούν το αίσθημα ασφάλειας των Τουρκοκυπρίων.

Πληροφορίες του "Π" αναφέρουν πως μετά την ολοκλήρωση των βολιδοσκοπήσεων κι αφού εξασφαλίσει τη συναίνεση όλων των μερών, η Βρετανία θα αναλάβει επίσημη πρωτοβουλία. Το Λονδίνο θα συζήσει να έχει τη βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών, ενόψει και της επίσκεψης του Ταγίπ Ερντογάν στην Ουάσιγκτον και της συνάντησής τους με τον Πρόεδρο Ομπάμα στο Λευκό Οίκο, στις 7 Δεκεμβρίου. Όπως δήλωσε προχθές στην Άγκυρα ο Βρετανός ΥΠΕΞ "η πρόοδος στο Κυπριακό είναι σημαντική όχι μόνο για το νησί, αλλά για τις σχέσεις ΕΕ - Τουρκίας και ΕΕ - ΝΑΤΟ", προσθέτοντας ότι "τα εμπόδια στις σχέσεις με την Άγκυρα πρέπει να αρθούν".


Μακάριος Δρουσιώτης

Πολίτης

08/11/2009

© Copyright: Makarios Drousiotis  |  Journalist, Writer

back | print