Greek

Greek

English

English

Turkish

Turkish

Τρίτη, 14 Ιουλίου 2020

Αρχική Σελίδα

Εξειδικευμένη Αναζήτηση Επικοινωνία Αρχική Σελίδα
Στήλες
Επικαιρότητα
Προεδρία Χριστόφια
Οικονομική Κρίση
Κυπριακό
Πολιτική - Κόμματα
Συνεντεύξεις
Η άλλη πλευρά
ΜΜΕ
Ιστορία
Πρόσωπα
Διάλογοι
Το Δηλητήριο
Περιρρέουσα Ατμόσφαιρα
Συγγραφικό Έργο
Βιογραφικό
Συνδέσεις Links

Αναζήτηση >>

Εξειδικευμένη Αναζήτηση

Alfadi Publications

Φυσικό αέριο: Τι υπάρχει, τι σημαίνει, πώς μπορεί να αξιοποιηθεί

Μεγάλη ευκαιρία ή μεγάλη καταστροφή;


Η είδηση βγήκε από ανακοίνωση του Τμήματος Γεωλογικής Έρευνας των Ηνωμένων Πολιτειών (U.S. Geological Survey) τον Απρίλιο του 2010, ότι στη λεκάνη του Λεβάντ, μεταξύ Κύπρου - Ισραήλ και Συρίας υπάρχουν, κατ' εκτίμηση, 122 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου. Η εκτίμηση του USGS ότι η λεκάνη του Λεβάντ είναι πλούσια σε κοιτάσματα, επιβεβαιώθηκε με την ανακοίνωση της εταιρείας Noble Energy, στις 29 Δεκεμβρίου, ότι εντόπισε στο πηγάδι Λεβιάθαν 16 τρις κυβικά πόδια φυσικού αερίου, πέραν των 8 τρις που είχαν βρεθεί ενωρίτερα στο Ταμάρ.

 

Η ανακάλυψη αυτή έγινε δεχτή με ενθουσιασμό στο Ισραήλ και εξ αντανακλάσεως και στην Κύπρο, καθώς οι παρυφές της λεκάνης του Λεβάντ επεκτείνονται εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κύπρου (ΑΟΖ). Η Noble Energy που έχει υπογράψει συμβόλαιο με την Κυβέρνηση της Κύπρου, αναμένεται ότι στα τέλη του 2011 θα αρχίσει δοκιμαστικές γεωτρήσεις στο "οικόπεδο" 12. Όπως δήλωσε ο διευθυντής Ενέργειας του υπουργείου Εμπορίου, Σόλωνας Κασίνης, οι εκτιμήσεις μιλούν για 10 τρις κιβ. πόδια φυσικού αερίου.

 

Αν οι εκτιμήσεις του USGS για αποθέματα 122 τρις κυβ. ποδών είναι σωστές, η εμπορική αξία του φυσικού αερίου στη λεκάνη του Λεβάντ ανέρχεται στα 600 δις δολάρια. Και το μερίδιο της Κύπρου (αν επιβεβαιωθούν τα 10 τρις) θα είναι 50 δις δολάρια, δηλαδή πέντε φορές περισσότερο από το δημόσιο της χρέος.

 

Μπορούμε να πούμε πως έχουμε ήδη αρκετά χρήματα για να ξοφλήσουμε τα χρέη μας και για να συνεχίσουμε να ζούμε πλουσιοπάροχα; Αν επιβεβαιωθούν τα αποθέματα, αν μπορέσουμε να τα βγάλουμε στην επιφάνεια, αν κάναμε καλές συμφωνίες με την Noble κι αν βρει πελάτες να τα πουλήσει, τότε η Κύπρος, αφού υπερπηδήσει τα πολλά "αν", θα πάρει στο μέλλον ένα μερίδιο από αυτό το θησαυρό.

 

Από τον εντοπισμό μέχρι την εμπορική εκμετάλλευση ενός κοιτάσματος υπάρχει ακόμη μεγάλος δρόμος. Κι αυτό είναι που απασχολεί σήμερα τον διεθνή Τύπο, σε σχέση με τα κοιτάσματα στη λεκάνη του Λεβάντ.

Οι διεθνείς αναλυτές θεωρούν σημαντική την ανακάλυψη του αερίου για το Ισραήλ -για τα κυπριακά κοίτασμα δεν μιλάει ακόμη κανείς διότι δεν έχουν επιβεβαιωθεί- διότι θα απεξαρτηθεί ενεργειακά. Όπως έγραψε ο Shelley DuBois στο περιοδικό "Fortune", η Noble Energy "χτύπησε φλέβα χρυσού στη μορφή του αερίου". Όμως, αν δεν βγει από τη γη κι αν δεν πωληθεί θα παραμείνει απλό αέριο.

 

Σύμφωνα με το Νewsweek ορισμένοι υπουργοί του Ισραήλ μιλάμε ακόμη και για μια νέα περιφερειακή ισορροπία ισχύος. Όμως η αύξηση των παγκόσμιων αποθεμάτων φυσικού αερίου τα τελευταία χρόνια, θα καταστήσει δύσκολο για το Ισραήλ να εξάγει τα δικά του. "Το Λεβιάθαν είναι παρά πολύ σημαντικό για το Ισραήλ", λέει η Brenda Shaffer, ειδικός σε θέματα ενέργειας στο Πανεπιστήμιο της Χάιφα. "Υπάρχουν όμως και πολλοί κίνδυνοι".

 

Η λεκάνη του Λεβάντ περιστοιχίζεται από κράτη που έχουν μεταξύ τους σοβαρά προβλήματα. Η Κύπρος έχει οριοθετήσει την ΑΟΖ της με την Αίγυπτο και με το Ισραήλ. Όμως το Ισραήλ βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση με τον Λίβανο, ο οποίος δε συμφωνεί με τη γραμμή που χάραξε ο Ισραήλ για την οριοθέτηση των συνόρων των ΑΟΖ των δύο χωρών και ζήτησε επίσημα από τον ΟΗΕ να εμποδίσει το Ισραήλ να συνεχίσει τις έρευνες. Ταυτόχρονα, το Ιράν ανακοίνωσε ότι θα κάνει τρισδιάστατες γεωλογικές έρευνες στην ΑΟΖ του Λιβάνου, οπόταν τα κοιτάσματα μπορεί να αποτελέσουν αφορμή για κρίση στις σχέσεις μεταξύ του Ισραήλ και των γειτονικών κρατών, περιλαμβανομένου του Ιράν. Κι όπως γράφει σε τίτλο του σχετικό δημοσίευμα του Newsweek, "ένα χρυσοφόρο κοίτασμα αερίου αμφισβητείται από τον Λίβανο και τη Χεζμπολάχ".

 

 

 

Ο Λίβανος συμφώνησε με την Κύπρο τα όρια των ΑΟΖ των δύο χωρών, όμως δεν επικυρώνει τη συμφωνία στο κοινοβούλιό της, λόγω πιέσεων από την Τουρκία. Για τον ίδιο λόγο η Συρία δεν προσέρχεται σε διαπραγματεύσεις με την Κύπρο. Επίσης, οι σχέσεις της Τουρκίας με το Ισραήλ είναι τεταμένες, ενώ η Τουρκία χαρακτήρισε τη συμφωνία Ισραήλ - Κύπρου για την οριοθέτηση της ΑΟΖ "άκυρη". Η Τουρκία διευκρίνισε ότι δεν έχει διεκδικήσεις ως κράτος στην περιοχή που υπάρχουν τα κοιτάσματα, αλλά επικαλείται τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων στον φυσικό πλούτο όλης της Κύπρου. Ήδη η κοινοβουλευτική συνέλευση του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης με ψήφισμά της καταδίκασε τις ενέργειες της Κυπριακής Δημοκρατίας και πρόσθεσε ότι και οι δύο πλευρές πρέπει να έχουν οφέλη από την εκμετάλλευση της οικονομικής ζώνης. Δεν έχει τόση σημασία το ότι βρίσκονται εν αδίκω, αλλά το ότι τα κοιτάσματα έγιναν ζήτημα στον ισλαμικό κόσμο.

 

Σχολιάζοντας την ανεύρεση αυτού του πλούτου σε μια περιοχή που μπορεί να μπλέξει σε περιπέτειες τους Ισραηλίτες με τους ’ραβες, τους Τούρκους με τους Έλληνες της Κύπρου και τους Ισραηλινούς με τους Τούρκους, ο Neal Ungerleider ξεκίνησε ένα άρθρο του στο περιοδικό Fast Company γράφοντας: "Μπορεί να λεχθεί ότι ο Θεός έχει νοσηρή αίσθηση του χιούμορ"!... Όπως αναφέρει ο Ungerleider στον τίτλο της ανάλυσής του, το κοίτασμα στο Λεβιάθαν "μπορεί να φέρει μια μεγάλη ευκαιρία ή μια καταστροφή στα σύνορα Ισραήλ - Λιβάνου και Κύπρου".

 

Σε κάμψη το LNG

 

Η εμπορική αξία του φυσικού αερίου που εντόπισε μέχρι τώρα το Ισραήλ ανέρχεται, σύμφωνα με τους ειδικούς, στα 90 δις δολάρια. "Το ποσό αυτό είναι θεωρητικό. Μόνο όταν αρχίσει η άντληση και υπάρχουν οι αγορές θα μπορεί να μεταφραστεί σε πραγματική αξία", αναφέρει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου Πάνος Παπαναστασίου. Και εδώ είναι που αρχίζουν τα δύσκολα. Εάν την εκμετάλλευση αναλάμβανε μια από τους εταιρείες κολοσσούς, τα πράγματα θα ήταν πιο εύκολα, σημειώνει το Fortune. Όμως το πρόβλημα της Noble Energy είναι τι να το κάνει το φυσικό αέριο που έχει ανακαλύψει.

 

O διευθύνων σύμβουλος της Noble Energy, Charles Davidson, είχε δηλώσει σε εφημερίδα του Τέξας πως η εταιρεία του ελπίζει να βρει εταίρους που θα οικοδομήσουν μαζί τους εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Ισραήλ, για να φορτώνεται σε πλοία και να αποστέλλεται σε αγορές σε όλο τον κόσμο. "Το έργο θα κοστίσει δισεκατομμύρια και θα χρειαστούν χρόνια για να ολοκληρωθεί. Κατά πόσο θα είναι οικονομικά βιώσιμο είναι ένα ανοικτό ερώτημα", γράφει το Newsweek.

 

Όπως αναφέρει Πάνος Παπαναστασίου, όταν δεν υπάρχουν αγωγοί η εμπορική εκμετάλλευση του αερίου είναι περίπλοκη και η διακίνησή του ακριβότερη. Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο θα πρέπει να υγροποιηθεί για να μεταφέρεται με πλοία και στη συνέχεια θα αποϋγροποιείται. "Αυτή η διαδικασία τριπλασιάζει την τιμή και αυτό είναι το πρόβλημα που έχει σήμερα και η Κύπρος στις διαπραγματεύσεις για να αγοράσει υγροποιημένο φυσικό αέριο", αναφέρει.

 

Επίσης, η στροφή της οικονομίας στο φυσικό αέριο ώθησε τις εταιρείες να επενδύσουν σε έρευνες για ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων, καθώς και νέων μεθόδων ανόρυξής του. Μόλις προχθές η Διεθνής Οργάνωση Ενέργειας ανακοίνωσε τις προβλέψεις της για τις λεγόμενες μη συμβατικές πηγές φυσικού αερίου. Όπως εξηγεί ο Πάνος Παπαναστασίου ο οποίος ειδικεύεται στο θέμα, πρόκειται για μια νέα μέθοδο παραγωγής φυσικού αερίου από το σχιστόλιθο, η οποία έχει προχωρήσει πολύ στις ΗΠΑ και τώρα δοκιμάζεται στην Ευρώπη.

 

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας προβλέπεται ότι οι μη συμβατικές πηγές θα εκτινάξουν τα παγκόσμια αποθέματα φυσικού αερίου για τις ανάγκες του πλανήτη, από τα 60 χρόνια που είναι σήμερα στα 250 χρόνια. Κατά το περασμένο έτος, μόνο από το σχιστόλιθο και άλλες ανακαλύψεις φυσικού αερίου στις ΗΠΑ και αλλού, δημιουργήθηκε ένα πλεόνασμα στην αγορά που επέφερε μείωση της τιμής κατά 20%. Ως αποτέλεσμα αυτών των εξελίξεων, το υγροποιημένο φυσικό αέριο βρίσκεται σε κάμψη.

 

Δύσκολες οι αγορές

 

Παρά την αναμφισβήτητη αξία των κοιτασμάτων τα οποία χαρακτηρίζονται από τον διεθνή Τύπο χρυσοφόρα, η ανεύρεση αγορών είναι το δυσκολότερο κομμάτι του όλου εγχειρήματος. "Δεν είναι και η καλύτερη εποχή για το Ισραήλ να διεισδύσει στις αγορές", αναφέρει η Brenda Shaffer, εμπειρογνώμονας για την ενέργεια στο πανεπιστήμιο της Χάιφα. "Η κατανάλωση στην Ευρώπη μειώνεται, υπάρχουν όλο και περισσότεροι προμηθευτές και δεν είμαι σίγουρη ότι υπάρχουν αυτή την ώρα αγοραστές έξω από την πόρτα μας". Η Shaffer σημείωσε ότι "ανακαλύφθηκαν μεγαλύτερες ποσότητες στη ξηρά που είναι φθηνότερη η παραγωγή απ' ό,τι στη βαθιά θάλασσα".

 

Το πρόβλημα του Ισραήλ είναι η απομόνωσή του. Όπως γράφει το περιοδικό Fortune η περιοχή είναι σε εμπόλεμη κατάσταση. "Η κάθε χώρα γύρω από το Ισραήλ θα ήθελε να το δει να εξαφανίζεται από το χάρτη και δεν υπάρχει υποστήριξη σε ό,τι αφορά τις υποδομές από τα γειτονικά κράτη".

Η μόνη χώρα με την οποία έχει καλές σχέσεις και έχει ενεργειακή υποδομή είναι η Αίγυπτος, η οποία όμως είναι ανταγωνιστική του Ισραήλ και δεν καλοείδε την ανακάλυψη του κοιτάσματος στο Λεβιάθαν. Η Αίγυπτος έχει επιβεβαιωμένα αποθέματα 77 τρις κυβικά πόδια, τρεις φορές περισσότερα από αυτά του Ισραήλ. Σύμφωνα με το US Geological Survey το οποίο έκανε την εκτίμηση των 122 τρις στην κοιλάδα Λεβάντ, στο Δέλτα του Νείλου υπάρχουν 223 τρις κυβικά πόδια. Η Αίγυπτος κατασκεύασε αγωγό με τον οποίο τροφοδοτεί το Ισραήλ, την Ιορδανία, τον Λίβανο και τη Συρία, ενώ διαθέτει εγκαταστάσεις υγροποίησης.

 

Η άλλη χώρα με την οποία το Ισραήλ μπορεί να συνεργαστεί είναι η Κύπρος, η οποία όμως δεν έχει ενεργειακή υποδομή και είναι νησί ξεκομμένο από την ηπειρωτική Ευρώπη. Ήδη η εταιρεία Delek που συμμετέχει στο κοίτασμα του Λεβιάθαν έκανε πρόταση στην Κύπρο για τη μεταφορά του φυσικού αερίου στο νησί και τη δημιουργία υποδομής υγροποίησης και εξαγωγής του σε μορφή LNG.

 

To κόστος ενός τέτοιου αγωγού δεν είναι αποτρεπτικό και η κατασκευή του εφικτή, αναφέρει ο Πάνος Παπαναστασίου. Συγκρίνοντας με μια ανάλογη περίπτωση μεταφοράς αερίου μέσω θαλασσίου αγωγού από την Αλγερία στην Ισπανία, ο κ. Παπαναστασίου εκτιμά το κόστος να είναι μεταξύ 0,5. - 1 δις δολαρίων. Όμως το κομμάτι που αφορά την επανεξαγωγή του με πλοία είναι το δυσκολότερο, λόγω της αναμενόμενης κάμψης στη ζήτηση LNG.

 

Έχουμε στρατηγική;

 

Σύμφωνα με τους ειδικούς είναι πολύ πιο ανταγωνιστικό το υγραέριο που μεταφέρεται με αγωγούς επειδή δεν χρειάζεται υγροποίηση - αποϋγροποίηση. Η Ευρώπη καταναλώνει περίπου 29 τρις κιβ. πόδια αερίου το χρόνο από το οποίο το 40% προέρχεται με αγωγούς από τη Ρωσία. Η απεξάρτηση από τη ρωσική αγορά αποτελεί στρατηγικό στόχο της ΕΕ, η οποία προωθεί την κατασκευή του αγωγού Ναμπούκο για μεταφορά αερίου από την Κασπία στην Ευρώπη. Ήδη, την περασμένη εβδομάδα ο πρόεδρος της Επιτροπής Ζοζέ Μπαρόζο υπέγραψε σύμφωνο με το Αζερμπαϊτζάν για την τροφοδοσία του Ναμπούκο.

 

Η μόνη εφικτή δίοδος προς την Ευρώπη είναι η σύνδεση των κοιτασμάτων με τους αγωγούς που διασχίζουν την Τουρκία, αλλά για να γίνει αυτό θα πρέπει να λυθεί το Κυπριακό. Επίσης θα πρέπει να αποκαταστήσουν τις σχέσεις τους η Τουρκία με το Ισραήλ. Πληροφορίες από το Ισραήλ αναφέρουν πως ο ρωσικός κολοσσός Gazprom διαπραγματεύεται να αγοράσει την πλειοψηφία των μετοχών της ισραηλινής Isramco, η οποία κατέχει το 28,7% του κοιτάσματος του Ταμάρ. Αν η Ρωσία διεισδύσει στα κοιτάσματα της λεκάνης του Λεβάντ θα αξιοποιήσει το δίκτυο των αγωγών της που διασχίζουν την Τουρκία για να διατηρήσει το μονοπώλιο. Και ο μόνος δρόμος είναι είτε μέσω Κύπρου, αν λυθεί το Κυπριακό, είτε μέσω κατεχομένων αν δεν λυθεί το πολιτικό πρόβλημα.

 

Το ζήτημα είναι πού στέκεται η Κύπρος σε όλα αυτά. Έχει πολιτική και έχει χαράξει στρατηγική; ’ρχισε να σκέφτεται κάποιο συγκεκριμένο πλάνο που μπορεί να μετατρέψει σε ευκαιρία μια συγκυρία που μπορεί το ίδιο εύκολα να γίνει κίνδυνος; Ο Πάνος Παπαναστασίου θεωρεί πως η Κύπρος δεν πρέπει να βιαστεί να προκηρύξει διαγωνισμούς στις άλλες περιοχές που εκκρεμούν εντός της ΑΟΖ. "Πρέπει να συμμετέχουμε ενεργά στην υπό εξέλιξη διαχείριση στο 'οικόπεδο 12', να πάρουμε εμπειρίες και γνώσεις για να μπορέσουμε να μεγιστοποιήσουμε τα κέρδη μας από τα υπόλοιπα", επισημαίνει.

 

Πολλοί, ίσως οι περισσότεροι, με αφορμή τις ανακοινώσεις για τα κοιτάσματα στη λεκάνη του Λεβάντ, θεωρούν ότι γίναμε ξαφνικά ισχυροί και πως το φυσικό αέριο θα μας δώσει τη δύναμη να λύσουμε το Κυπριακό όπως νομίζουμε καλύτερα. Ωστόσο, όλες οι αναλύσεις σε ξένα ειδικευμένα έντυπα καταλήγουν στο ότι η πολιτική σταθερότητα και οι καλές σχέσεις με τα γειτονικά κράτη είναι η κύρια προϋπόθεση για την αποτελεσματική αξιοποίηση των κοιτασμάτων. Συνεπώς, ο ανάποδος δρόμος είναι πιο ασφαλής και πιο σίγουρος: Να λύσουμε το Κυπριακό για να μπορέσουνε βγάλουμε και πρωτίστως να πουλήσουμε το αέριο, συνδέοντας την Ανατολική Μεσόγειο με το δίκτυο αγωγών προς την Ευρώπη. Αυτή θα είναι και η πιο αξιόπιστη εγγύηση και για την ασφάλειά μας.

© Copyright: Μακαριος Δρουσιώτης  |  δημοσιογράφος, συγγραφέας

Πάνω Πίσω Ευκολη Εκτύπωση Εξειδικευμένη Αναζήτηση Επικοινωνία Αρχική Σελίδα