Greek

Greek

English

English

Turkish

Turkish

Τετάρτη, 23 Αυγούστου 2017

Αρχική Σελίδα

Εξειδικευμένη Αναζήτηση Επικοινωνία Αρχική Σελίδα
Στήλες
Επικαιρότητα
Οικονομική Κρίση
Κυπριακό
Πολιτική - Κόμματα
Συνεντεύξεις
Η άλλη πλευρά
ΜΜΕ
Ιστορία
Πρόσωπα
Διάλογοι
Το Δηλητήριο
Περιρρέουσα Ατμόσφαιρα
Συγγραφικό Έργο
Βιογραφικό
Συνδέσεις Links

Αναζήτηση >>

Εξειδικευμένη Αναζήτηση

Alfadi Publications

On-Line Αγορές - On-Line Sales

Ραούφ Ραίφ Ντενκτάς

Ο βεζίρης της Κύπρου


Την περασμένη Δευτέρα στη Χάγη της Ολλανδίας, ο Ραούφ Ραίφ Ντενκτάς «γονάτισε» και τον πέμπτο γενικό γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Ο Κόφι Ανάν, ύστερα από ολονύχτιες διαβουλεύσεις με τον Ντενκτάς, διαπίστωσε πως «έριχνε αυγά στον τοίχο» και κήρυξε τη διαδικασία σε αδιέξοδο. Ο Ντενκτάς, αφού επέβαλε την πολιτική του στην τουρκική κυβέρνηση και διέκοψε τις συνομιλίες, επέστρεψε στην Κύπρο σαν βεζίρης.

 

Ποιος είναι λοιπόν αυτός ο άνθρωπος κι από πού αντλεί τόση ισχύ; Πώς μπορεί ένας πρόεδρος ενός μη αναγνωρισμένου κρατιδίου να συμπεριφέρεται με τόση αλαζονεία σε γενικούς γραμματείς των Ηνωμένων Εθνών και σε διπλωμάτες της μίας και μόνης υπερδύναμης;

 

Ο Ραούφ Ραΐφ Ντενκτάς, 79 χρόνων σήμερα, είναι ο άνθρωπος που έχει ταυτίσει τη ζωή του με την εξυπηρέτηση της τουρκικής πολιτικής στο Κυπριακό. Από το 1947, όταν οι Εγγλέζοι τον ξεχώρισαν και τον διόρισαν μέλος μιας επιτροπής που σκοπό είχε να επεξεργαστεί νομοθετήματα για την αυτονόμηση της τουρκικής μειονότητας της Κύπρου, μέχρι σήμερα, που είναι ο ισόβιος πρόεδρος του ψευδοκράτους, ο Ντενκτάς είναι ο μεγάλος πρωταγωνιστής του Κυπριακού. Εζησε όλη του τη ζωή με το Κυπριακό και όπως φαίνεται θα πεθάνει με αυτό.

 

Οι σχέσεις του με το στρατό

 

Η σχέση του Ντενκτάς με το στρατοκρατικό κατεστημένο ή με το λεγόμενο «βαθύ κράτος» της Τουρκίας πηγαίνει πίσω στη δεκαετία του 1950, όταν με το φίλο του γιατρό Μπουρχάν Ναλμπάντογλου και τον Τούρκο πρόξενο στην Κύπρο Κεμάλ Τανρισεβντί ίδρυσαν την τρομοκρατική οργάνωση ΤΜΤ, που υπαγόταν στο Τμήμα Ειδικού

Ο Ντενκτάς ρακένδυτος, όπως φωτογραφήθηκε μετά τη σύλληψή του, στην Καρπασία το 1967, όταν αποπειράθηκε να εισέλθει παράνομα στην Κύπρο

Πολέμου του Γενικού Επιτελείου των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων. Μέσα από τη σχέση αυτή ο Ντενκτάς απέκτησε στενούς δεσμούς με τον τουρκικό στρατό και με την πάροδο των χρόνων εξελίχθηκε σε στέλεχος αυτού που σήμερα ονομάζεται στρατοκρατικό κατεστημένο.

 

Το 1958 το τουρκικό Επιτελείο, με τη σύμφωνη γνώμη του πρωθυπουργού Μεντερές και του υπουργού Εξωτερικών Ζορλού, απέστειλε μυστικά στην Κύπρο ένα επιτελείο επίλεκτων αξιωματικών που υπηρέτησαν στην Κορέα και εκπαιδεύτηκαν στις ΗΠΑ στον ανταρτοπόλεμο, με σκοπό να οργανώσουν στρατιωτικά την τουρκοκυπριακή μειονότητα, να την αποσπάσουν από την επιρροή της κυπριακής Αριστεράς και να τη χρησιμοποιήσουν για την απόκτηση τουρκικής επιρροής στην Κύπρο.

 

Τότε, ο Ντενκτάς ήταν ακόμη εισαγγελέας στην αποικιακή κυβέρνηση, αλλά σχεδόν ταυτόχρονα με την ίδρυση της ΤΜΤ παραιτήθηκε για να εκλεγεί πρόεδρος της Ομοσπονδίας Τουρκοκυπριακών Οργανώσεων. Η Ομοσπονδία ήταν το πιο ισχυρό πολιτικό σώμα των Τουρκοκυπρίων και ο πρόεδρός της εθεωρείτο και ο ηγέτης της κοινότητας.

 

Ο Ντενκτάς ήταν η επιλογή της τουρκικής κυβέρνησης, η οποία εκβίασε τον μέχρι τότε πρόεδρο της Ομοσπονδίας Φαΐζ Καϊμάκ να αποσυρθεί. Οπως περιέγραψε αργότερα ο Καϊμάκ, τον κάλεσε στην Αγκυρα ο Ετχέμ Μεντερές και τού είπε: «Σ' ευχαριστούμε για την προσφορά σου, κύριε Φαΐζ, αλλά ήρθε η ώρα να αποσυρθείς, χρειαζόμαστε πιο επιθετικό άτομο». Ο Καϊμάκ προσπάθησε να φέρει αντίρρηση, αλλά ο Μεντερές τού είπε: «Υπάρχει και η σκανδάλη». Ο Καϊμάκ, σύμφωνα με τον ίδιο, γύρισε στην Κύπρο και αποφάσισε να μη θέσει υποψηφιότητα. «Ημουν περίεργος να δω ποιον θα έφερναν στη θέση μου και πήγα στη συνεδρίαση. Είπα στον Νιγιαζί Μανιέρα ότι δεν θα έθετα υποψηφιότητα. Εν τω μεταξύ είδα τον Ντενκτάς να περιφέρεται και κατάλαβα ότι αυτόν ήθελαν να κάνουν πρόεδρο. Είπα στον Μανιέρα να θέσει υποψηφιότητα."Οχι, κύριε Φαΐζ. Μη με μπερδεύεις σ' αυτή την υπόθεση!", μου είπε. "Δηλαδή, θα κάνετε πρόεδρο αυτόν τον πράκτορα των Εγγλέζων", του απάντησα».

 

Μέλος του παρακράτους

 

Με την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας η Αγκυρα πρόκρινε ως αντιπρόεδρο τον μετριοπαθή γιατρό Φαζίλ Κουτσιούκ, ο οποίος εξελέγη χωρίς αντίπαλο. Για τον Ντενκτάς είχε επιλεγεί το αξίωμα του προέδρου της Τουρκικής Κοινοτικής Συνέλευσης, που ήταν ένα είδος κοινοτικής Βουλής με αρμοδιότητες σε ζητήματα Παιδείας και Θρησκείας. Παράλληλα ήταν ο πολιτικός ηγέτης της ΤΜΤ, η οποία, σε αντίθεση με την ΕΟΚΑ, όχι μόνο δεν είχε διαλυθεί, αλλά ενισχύθηκε με άντρες και οπλισμό από την Τουρκία. Σύμφωνα με στοιχεία που δίνονται σήμερα στη δημοσιότητα από ηγετικά στελέχη της ΤΜΤ, μέχρι το τέλος του 1960, δηλαδή δύο χρόνια μετά την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης και έξι μήνες μετά την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οργάνωση είχε υπό τα όπλα 5.000 Τουρκοκυπρίους.

 

Ο Ντενκτάς ήταν ο Γιωρκάτζης των Τουρκοκυπρίων. Η οργάνωση ΤΜΤ, υπό την καθοδήγηση των Τούρκων αξιωματικών που βρίσκονταν παράνομα στην Κύπρο, εξανάγκασε με τρομοκρατικές μεθόδους τους Τουρκοκυπρίους να διακόψουν τους δεσμούς τους με την κυπριακή Αριστερά, ενώ με προβοκατόρικες δραστηριότητες δημιουργούσε κλίμα έντασης και ανασφάλειας.

 

Ένα ενδεικτικό παράδειγμα των μεθόδων που μετερχόταν ο Ντενκτάς ήταν η ανατίναξη με βόμβα του ίδιου του γραφείου του, το 1962. Για το περιστατικό αυτό ο φίλος και συνεργάτης του Ντενκτάς, Μπουρχάν Ναλμπάντογλου, διηγήθηκε στον Αρίφ Ταχσίν: «Λίγο πριν από την έκρηξη της βόμβας καθόμουν με έναν υπεύθυνο της ΤΜΤ στο μπαλκόνι ενός γειτονικού σπιτιού. Καθώς μιλούσαμε, κάθε τόσο κοίταζε το ρολόι του. Μου έδωσε την εντύπωση ότι περίμενε κάτι και έκανα να σηκωθώ να φύγω. Δεν με άφησε. "Σε λίγο θα βγούμε μαζί", μου είπε. Όταν έσκασε η βόμβα, μου είπε να βγούμε και χωρίς να ρωτήσουμε πού είχε γίνει η έκρηξη, πήγαμε στον τόπο του επεισοδίου. Ο Ντενκτάς έκανε δηλώσεις στους δημοσιογράφους. Και όσο ο Ντενκτάς έλεγε "η έκρηξη είναι έργο των κομμουνιστών", ο υπεύθυνος της ΤΜΤ ενέκρινε τις δηλώσεις του και τον ενεθάρρυνε να συνεχίσει, κουνώντας το κεφάλι του».

 

Διακοινοτικές ταραχές

 

Το 1963 ο Ντενκτάς, ως ηγέτης της ΤΜΤ, πρωτοστάτησε στις αιματηρές συγκρούσεις με την Οργάνωση του Γιωρκάτζη. Τον Ιανουάριο του 1964 ο Ντενκτάς πήγε στο Λονδίνο για να πάρει μέρος σε διάσκεψη για το Κυπριακό, που είχε συγκαλέσει η βρετανική κυβέρνηση. Μετά το τέλος της διάσκεψης δεν επέστρεψε στην Κύπρο. Εγκαταστάθηκε στην Τουρκία μαζί με την οικογένειά του και αποσύρθηκε από την πολιτική.

 

Ο Ντενκτάς επικαλέστηκε ως δικαιολογία για τη μη επιστροφή του στην Κύπρο την πρόθεση της κυπριακής κυβέρνησης, η οποία πλέον λειτουργούσε χωρίς τη συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων που είχαν αποσκιρτήσει, να τον συλλάβει και να τον δικάσει για τη συμμετοχή του στις συγκρούσεις του 1963. Αυτή ήταν δικαιολογία, διότι η κυπριακή κυβέρνηση δεν ασκούσε έλεγχο στους τουρκοκυπριακούς θυλάκους που είχαν δημιουργηθεί.

 

Η Τουρκία, που έστελνε στην Κύπρο παράνομα αξιωματικούς και οπλισμό, πολύ εύκολα θα μπορούσε να τον στείλει πίσω στο νησί. Εξάλλου, το καλοκαίρι του 1964, όταν η Τουρκία απειλούσε να εισβάλει στην Κύπρο και οι ΗΠΑ πίεζαν για επιβολή του σχεδίου Ατσεσον, ο Ντενκτάς αποβιβάστηκε με ομάδα αξιωματικών του Τμήματος Ειδικού Πολέμου στον όρμο Κοκκίνων, στις βόρειες ακτές της επαρχίας Πάφου. Οταν η επιχείρηση αυτή απέτυχε, ο Ντενκτάς επέστρεψε ξανά πίσω στην Τουρκία.

 

Σήμερα οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι ο Ντενκτάς κρατήθηκε εκτός Κύπρου για σκοπούς προστασίας. Τότε η ζωή των Τουρκοκυπρίων στους θυλάκους ήταν πολύ δύσκολη και το μέλλον της ηγεσίας τους επισφαλές. Ο Ντενκτάς κρατήθηκε στο εξωτερικό για να μη φθαρεί πολιτικά και να επιστρέψει στο νησί την κατάλληλη στιγμή.

 

Η σύλληψή του

 

Η στιγμή αυτή ήρθε το φθινόπωρο του 1967, όταν πήρε οδηγίες από το τουρκικό Επιτελείο να επιστρέψει μυστικά στην Κύπρο με ψαροκάικο. Ο Ντενκτάς θα αποβιβαζόταν στη Λάρνακα, αλλά οι κακές καιρικές συνθήκες υποχρέωσαν το πλήρωμα να τον αποβιβάσει στην ακτή της Καρπασίας. Αφού περιπλανήθηκε για λίγο στους αγρούς, συνελήφθη από τον αγροφύλακα του χωριού Λυθράγκωμη και παραδόθηκε στην Εθνική Φρουρά.

 

Ο Ντενκτάς, ρακένδυτος και ταλαιπωρημένος από το ταξίδι μεταφέρθηκε στη Λευκωσία και κρατήθηκε σε στρατιωτικά κρατητήρια απέναντι από το ξενοδοχείο «Χίλτον» στη Λευκωσία. Εκεί ανακρίθηκε από Ελλαδίτες αξιωματικούς με επικεφαλής τον προϊστάμενο του κλιμακίου της ελληνικής ΚΥΠ στη Λευκωσία, Βασίλη Βιντζηλαίο. Ο Ντενκτάς παραπονέθηκε για το ότι ο Βιντζηλαίος τον χτύπησε με τη λαβή του περιστρόφου στο κεφάλι. Πολλοί υποστηρίζουν πως το περιστατικό αυτό σκλήρυνε ακόμη περισσότερο το χαρακτήρα του και βάθυνε το μίσος του κατά των Ελλήνων.

 

Στο μεταξύ, είχαν κινητοποιηθεί οι διπλωματικές αποστολές των ΗΠΑ και της Βρετανίας, ζητώντας την απόλυσή του. Με παρέμβαση του Μακαρίου μεταφέρθηκε από τα στρατιωτικά κρατητήρια στις Κεντρικές Φυλακές και σε 48 ώρες απελάθηκε στην Τουρκία, αφού προηγουμένως υπέγραψε και απέστειλε στο γενικό εισαγγελέα δήλωση μετάνοιας και σεβασμού στους νόμους της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ακολούθησαν τα αιματηρά γεγονότα του Νοεμβρίου του 1967, όταν ο Γρίβας διέταξε επίθεση κατά του τουρκοκυπριακού χωριού Κοφίνου. Κατόπιν τελεσιγράφου της Τουρκίας ο Γρίβας, ο οποίος ήταν στρατιωτικός διοικητής της Κύπρου από το 1964, ανακλήθηκε στην Ελλάδα. Ταυτόχρονα αποσύρθηκε και η ελληνική μεραρχία.

 

Νέα εποχή

Το 1972 ως συνομιλητής στις διακοινοτικές συνομιλίες για το Κυπριακό, στις οποίες συμμετείχαν υπό καθεστώς συμβούλων οι συνταγματολόγοι Δεκλερής και Αλντίκαστι από την Ελλάδα και την Τουρκία.

 

Το 1968 η Κύπρος γύρισε σελίδα. Κατεδαφίστηκαν όλα τα οδοφράγματα που υπήρχαν γύρω από τους θυλάκους. Τερματίστηκε ο οικονομικός αποκλεισμός των Τουρκοκυπρίων, οι οποίοι άρχισαν να κυκλοφορούν ελεύθερα και να εργάζονται σε ολόκληρο το νησί. Ο Ντενκτάς επέστεψε στην Κύπρο διά της κανονικής οδού και ανέλαβε συνομιλητής στις διακοινοτικές συνομιλίες για επίλυση του Κυπριακού.

 

Η ηρεμία αυτή θα διασαλευόταν από την παράνομη δραστηριότητα Ελληνοκυπρίων εθνικιστών, οι οποίοι με την καθοδήγηση του καθεστώτος των Αθηνών άρχισαν ένα νέο αγώνα για την Ένωση. Πρώτα ιδρύθηκε η οργάνωση Εθνικό Μέτωπο και αργότερα η ΕΟΚΑ Β' υπό τον Γρίβα, ο οποίος επέστρεψε κρυφά στην Κύπρο για να ανατρέψει τον Μακάριο και να πετύχει την Ένωση.

 

Η ΤΜΤ περιοριζόταν σε εκπαίδευση των μελών της στους θυλάκους, περιμένοντας το παραπάτημα των Ελληνοκυπρίων. «Κάθε φορά που θα γινόταν κάτι σοβαρό μεταξύ των Ελληνοκυπρίων, το γνωρίζαμε εκ των προτέρων και το περιμέναμε», αναφέρει ο Αρίφ Ταχσίν, που ήταν τότε μέλος της ΤΜΤ, όπως όλοι σχεδόν οι νέοι Τουρκοκύπριοι. Μάλιστα, σε ορισμένες αμερικανικές πηγές αναφέρεται πως μεταξύ της ελεγχόμενης από τη χούντα ηγεσίας της Εθνικής Φρουράς και της ΤΜΤ υπήρχε κανάλι επικοινωνίας.

 

Αντιπρόεδρος

 

Το 1973 στην Κύπρο διεξήχθησαν προεδρικές εκλογές. Οι Τουρκοκύπριοι, παρά το γεγονός ότι είχαν αποσκιρτήσει από την Κυπριακή Δημοκρατία και δημιούργησαν τη δική τους Προσωρινή Διοίκηση, εφάρμοζαν τις πρόνοιες του Συντάγματος που τους αφορούσαν. Κάθε φορά που οι Ελληνοκύπριοι διεξήγαγαν εκλογές εξέλεγαν και εκείνοι βουλευτές ή τον αντιπρόεδρο της Δημοκρατίας, που ήταν πάντοτε Τουρκοκύπριος.

 

Λόγω της κατάστασης που επικρατούσε στο εσωτερικό της Κύπρου και των εξελίξεων που προδιαγράφονταν λόγω της δράσης της ΕΟΚΑ Β, η Αγκυρα αποφάσισε πως ήρθε η ώρα του Ντενκτάς να αναρριχηθεί στο αξίωμα του αντιπροέδρου της Δημοκρατίας, το οποίο κατείχε ακόμη ο Κιουτσιούκ.

 

Ο τελευταίος προσπάθησε να αντιδράσει και ο γιος του, Μεχμέτ, άρχισε να αρθρογραφεί κατά του Ντενκτάς στην εφημερίδα του, τη «Χαλκίν Σεσί». Οπότε, ο Μπαϊρακτάρ, δηλαδή ο Τούρκος στρατιωτικός διοικητής της ΤΜΤ, κάλεσε τον Μεχμέτ Κιουτσούκ για ανάκριση στο αρχηγείο του. Ο τελευταίος αρνήθηκε και ο Μπαϊρακτάρ έστειλε μέλη της ΤΜΤ και πολιόρκησαν την επίσημη κατοικία του αντιπροέδρου για να τον συλλάβουν. Τελικά, ο Μεχμέτ Κιουτσιούκ υποχρεώθηκε να παραδοθεί υπό τον όρο ότι θα τον συνόδευε ο πατέρας του.

 

Όπως αναφέρει σε σχετική έκθεση ο τότε Αμερικανός πρέσβης στη Λευκωσία Ντέιβιντ Πόπερ, η ανάκριση του Μεχμέτ Κιουτσούκ εξελίχθηκε σε φραστική αντιπαράθεση, όπου αντηλλάγησαν βλασφημίες και απειλές, ενώ ο Φαζίλ Κιουτσούκ παρενέβη διαμαρτυρόμενος για τη μεταχείριση που τύγχανε ο γιος του. «Ο αντιπρόεδρος είπε στον Μπαϊρακτάρ ότι η κοινότητα δεν ζούσε υπό καθεστώς στρατιωτικού νόμου και ότι δεν είχε νομικό δικαίωμα να λογοκρίνει τις εφημερίδες». Απαντώντας ο Μπαϊρακτάρ, είπε στον αντιπρόεδρο Κιουτσούκ ότι «δεν τύγχανε πλέον της υποστήριξης της τουρκικής κυβέρνησης» και ότι «η Αγκυρα θα απαιτούσε αλλαγή στην ηγεσία κατά τις εκλογές του 1973».

 

Έτσι, ο Κιουτσούκ έφυγε από τη μέση και ο Ντενκτάς ανακηρύχθηκε αντιπρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τον επόμενο χρόνο, με αφορμή το πραξικόπημα του Ιωαννίδη, η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο και κατέκτησε το βόρειο μέρος του νησιού, δημιουργώντας ένα προτεκτοράτο το οποίο έθεσε υπό τη διοίκηση του Ντενκτάς.

 

Η εισβολή στην Κύπρο αναβάθμισε κατακόρυφα το κύρος του στρατού στην Τουρκία. Μαζί αναβαθμίστηκε και ο Ντενκτάς, ο οποίος αναδείχθηκε σε εθνικό ήρωα της χώρας. Ο Ντενκτάς, με τη βοήθεια του πολυάριθμου τουρκικού στρατού στην κατεχόμενη Κύπρο αποπειράθηκε να εκτουρκέψει τους Τουρκοκυπρίους και να μεταμορφώσει τα κατεχόμενα σε νομό της Τουρκίας.

 

Εάν θα επιχειρούσε κανείς να κάνει μια συνολική αποτίμηση των έργων του Ντενκτάς, εύκολα μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι πρόσφερε όσο λίγοι στο συνεχή αγώνα που δίνει ο στρατός στην Τουρκία για να κρατάει υπό τον έλεγχό του το τουρκικό κράτος και να έχει την απόλυτη εξουσία στη χώρα. Από την άλλη, είναι ο άνθρωπος που στο όνομα της μεγάλης και ισχυρής Τουρκίας οδήγησε την τουρκοκυπριακή κοινότητα στα όρια της εξαφάνισης, εμμένοντας σε μια αρρωστημένη αντίληψη που έχει ότι στην Κύπρο δεν ζουν Τουρκοκύπριοι παρά μόνο Τούρκοι και ότι το μοναδικό κυπριακό είδος που ευδοκιμεί στο νησί είναι το κυπριακό γαϊδούρι...


Μακάριος Δρουσιώτης

Ελευθεροτυπία

23/11/2002

© Copyright: Μακαριος Δρουσιώτης  |  δημοσιογράφος, συγγραφέας

Πάνω Πίσω Ευκολη Εκτύπωση Εξειδικευμένη Αναζήτηση Επικοινωνία Αρχική Σελίδα