Πρόλογος

Το 1990 κυκλοφόρησε το πρώτο μου βιβλίο, με τίτλο «Από το Εθνικό Μέτωπο στην ΕΟΚΑ Β». Ήταν μια δημοσιογραφική καταγραφή των γεγονότων που προηγήθηκαν του πραξικοπήματος του 1974, η οποία δεν ξέφευγε από το πλαίσιο της «εθνικά ορθής» και ευρέως αποδεχτής προσέγγισης της ιστορίας. Η εξιστόρηση των γεγονότων ήταν ευνοϊκή για τον Μακάριο, ο οποίος, ενώ παρουσιαζόταν με τις καλύτερες προθέσεις, είχε να αντιμετωπίσει τις διαρκείς ντόπιες και ξένες συνωμοσίες. Η πρώτη εκείνη εκδοτική προσπάθεια με ώθησε στην ιστορική έρευνα. Μέχρι το 2002 εξέδωσα άλλα τρία βιβλία, με ανάλογο περιεχόμενο, για διαφορετικές περιόδους της νεότερης ιστορίας της Κύπρου.

Μέσα από την έρευνα και την αναζήτηση, πολλές από τις αλήθειες μου κλονίστηκαν. Τα γεγονότα δεν ήταν ακριβώς όπως τα πιστεύαμε. Οι εθνικές μας αλήθειες, συχνά υποκειμενικές και μεροληπτικές, δεν μας επέτρεπαν να ξεφύγουμε από το παρελθόν μας και να δούμε το μέλλον με πιο εποικοδομητική προσέγγιση. Ο κλονισμός των πεποιθήσεών μου ήταν οδυνηρός, αλλά λυτρωτικός. Θεώρησα ότι είχα ευθύνη να συνδράμω όσο μπορώ στο να προβληματιστούμε γύρω από την ιστορική μας αυτογνωσία. Να κοιταχτούμε στον καθρέφτη της ιστορίας και να αποτινάξουμε από πάνω μας το προφίλ ενός μίζερου και κατατρεγμένου από το άδικο διεθνές σύστημα λαού. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να το πετύχουμε είναι να τολμήσουμε να αμφισβητήσουμε τη μία και μοναδική, «εθνικά ορθή», ιστορική αλήθεια. Να ψάξουμε απαντήσεις πέρα από πεποιθήσεις και στερεότυπα, όσο σκληρές κι αν είναι αυτές.

Το 2005 εξέδωσα το βιβλίο μου «Η πρώτη διχοτόμηση», το οποίο αναφέρεται στις συνθήκες που οδήγησαν στην κατάρρευση των Συμφωνιών της Ζυρίχης το 1963 και τα όσα επακολούθησαν το 1964. Το βιβλίο αυτό ήταν αποτέλεσμα έρευνας σε αρχειακές πηγές και ήταν η πρώτη μου εργασία που αμφισβητούσε αρκετές πτυχές της επίσημης εκδοχής για τα γεγονότα.

Το 2009 κυκλοφόρησε το βιβλίο μου «Δύο απόπειρες και μια δολοφονία», το οποίο καλύπτει την περίοδο 1967 – 1970, που ήταν η επόμενη κρίσιμη περίοδος του Κυπριακού μετά τα γεγονότα του 1963-1964. Η βάση πάνω στην οποία στηρίχτηκε η έκδοση αυτή ήταν το πρώτο μου βιβλίο, το οποίο αναθεώρησα και ενίσχυσα με πρωτογενείς πηγές πληροφοριών, από αρχεία στην Κύπρο και στο εξωτερικό.

Το 2010 κυκλοφόρησε το βιβλίο μου «Η μεγάλη Ιδέα της μικρής Χούντας», το οποίο καταπιάνεται με τη δράση της ΕΟΚΑ Β, μέχρι το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου. Και αυτό το βιβλίο είχε ως βάση ένα προηγούμενο, με σημαντικές αναθεωρήσεις, αποτέλεσμα έρευνας σε ξένα αρχεία. Σε ένα κεφάλαιο που προστέθηκε, επιχειρώ να καταρρίψω το μύθο της αμερικανικής εμπλοκής στο πραξικόπημα. Με ικανοποιεί το γεγονός ότι πέρασαν τέσσερα χρόνια από την έκδοσή του και δεν υπήρξε καμιά σοβαρή αμφισβήτηση των στοιχείων και των συμπερασμάτων που εξήχθησαν από αυτά.

Η παρούσα έκδοση είναι η φυσική συνέχεια των τριών προηγούμενων. Η εργασία αυτή αναφέρεται σε μιαν από τις πιο ευαίσθητες περιόδους της νεότερης κυπριακής ιστορίας, από το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 μέχρι το θάνατο του προέδρου Μακαρίου, στις 3 Αυγούστου 1977. Πρόκειται για μια εξ ολοκλήρου καινούρια εργασία, αποτέλεσμα επίμοχθης έρευνας στα εθνικά αρχεία των ΗΠΑ και της Βρετανίας, ενισχυμένης με πληροφορίες από εγχώριες πρωτογενείς πηγές. Η έρευνα διάρκεσε τέσσερα χρόνια, όμως το αποτέλεσμα είναι απόρροια της συσσωρευμένης ερευνητικής εμπειρίας των τελευταίων 25 χρόνων.

Το βιβλίο αυτό επιχειρεί να ανασκευάσει την επικρατούσα άποψη για το πραξικόπημα και την εισβολή όσον αφορά το ρόλο των μεγάλων δυνάμεων. Μέχρι σήμερα, στη συλλογική συνείδηση των Ελληνοκυπρίων η ευθύνη για το πραξικόπημα και την εισβολή επιρρίπτεται στις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, ως μέρος μιας ευρύτερης συνωμοσίας που σκοπό είχε το γεωπολιτικό έλεγχο της περιοχής, σε αντιδιαστολή με τη Σοβιετική Ένωση, που θεωρείται ο ειλικρινής και σταθερός συμπαραστάτης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η έρευνα αυτή, αν δεν αντιστρέφει τους όρους, πάντως αμφισβητεί την κρατούσα άποψη. Η θεωρία της νατοϊκής συνωμοσίας είναι απόρροια της σοβιετικής προπαγάνδας. Η Σοβιετική Ένωση εκμεταλλεύτηκε το πραξικόπημα, και ακολούθως την τουρκική εισβολή, για να αποσταθεροποιήσει το ΝΑΤΟ και να εξασφαλίσει ίδια οφέλη από την Τουρκία.

Γνωρίζω ότι αυτή η υπόθεση εργασίας θα προκαλέσει αντιδράσεις, διότι είναι ανατρεπτική. Είναι αναμενόμενο ότι θα ενοχλήσει όσους πιθανόν να αισθανθούν ότι υποσκάπτεται το πολιτικό και ιδεολογικό τους υπόβαθρο, το οποίο οικοδομήθηκε το 1974 και παρέμεινε ακλόνητο για τέσσερις δεκαετίες. Ωστόσο, αυτή η συζήτηση κάποια στιγμή θα γινόταν. Αισθάνομαι τυχερός που μου δίνεται η ευκαιρία να την ανοίξω με αυτή την εργασία.


Μακάριος Δρουσιώτης
Απρίλιος 2014